يىگىرمىنچى باب ئىنسانلارنىڭ ئاخىرى

20-باب ئىنسانلار(Homo Sapiens)نىڭ ئاخىرى

بۇ كىتاب كۋانت فىزىكاسى، خىمىيە،  بىئولوگىيەلەرنىڭ تارىخنى بايان قىلىپ بولغاندىن كىيىن باشلانغان. ئىنسانلارمۇ بارلىق مەۋجۇداتلارغا ئوخشاش دۇنيادىكى فىزىكىلىق كۈچلەر، خىمىيىلىك رېئاكسىيەلەر ۋە تەبىئىي تاللىنىش جەريانىنىڭ ئىلكىدە ئىدى. تەبىئىي تاللىنىش  ئىنسانلارغا باشقا جانلىقلارغا قارىغاندا چوڭراق سورۇن بەرگەن بولۇشى مۇمكىن، ئەمما بۇ سورۇن يەنىلا چەكلىك ئىدى. يەنى، ئىنسان قانچىلىك تىرشسۇن ياكى قانداق مۇۋەپپىقىيەتلەرگە ئېرىشسۇن ئۆزىنىڭ بىئولوگىيىلىك چېكىدىن ھالقىيالمايتتى.

ئەمما 21-ئەسىرنىڭ سۈبھىسىدە ئىنسانلار يۇقارقى چەكلىمىكەردىن ھالقىدى. ھازىر تەبىئىي تاللىنىش قانۇنلىرى بۇزۇلۇپ ئۇنىڭ ئورنىنى ئەقلىي لايىھىلەش قانۇنىى ئ‍الدى.

4 مىليارد يىلغا يېقىن ۋاقىت ئىچىدە، يەرشارىدىكى ھەر بىر جانلىق تەبىئىي تاللىنىش بويىچە تەرەققىي قىلدى. ھىچبىر جانلىق ئەقىللىق ئىجادكار قىلىپ لايىھەلەنمىگەن. مەسىلەن، زىراپەنىڭ بوينى ئەزەلدىن شۇنداق ئۇزۇن ئەمەس ئىدى، بەلكى قەدىمكى زىراپىلەر ئوتتۇرىسىدىكى رىقابەت سەۋەبىدىن ئۇزۇن بويۇنغا ئىگە بولغان. بوينى ئۇزۇن بولغان ھازىرقى زىراپىلەر تېخىمۇ كۆپ يېمەكلىككە ئېرىشەلەيتتى، نەتىجىدە بوينى قىسقىلارغا قارىغاندا تېخىمۇ ئاسان كۆپىيەلەيتتى. ھېچكىم، ھەتتا زىراپىمۇ «بويۇن ئۇزۇن بولسا دەرەخنىڭ ئۇچىدىكى يوپۇرماقلارنى يىيەلەيدۇ. شۇڭا زىراپىنىڭ بوينىنى ئۇزارتايلى» دېمىگەن. دارۋېن نەزەرىيىسىنىڭ جەلپكارلىقى شۇكى، ئۇ زىراپىنىڭ قانداقچە ئۇزۇن بويۇن بولۇپ قالغانلىقىنى چۈشەندۈرۈشتە بىر ئەقىللىق لايىھىلىگۈچى بار بولغىيمىدى دەپ ئولتۇرمىغان.

نەچچە مىليارد يىلدىن بۇيان، ئەقلىي لايىھىلەش ھەتتا خىيالدىمۇ يوق ئ‍ىدى. چۈنكى جانلىقلارنى ئەقىل ئىقتىدار بەرپا قىلمايتتى. يېقىنقى مەزگىلگىچە بىردىنبىر جانلىق بولغان مىكرو ئورگانىزملار ئاجايىپ قالتىس ئىقتىدارلارغا ئىگە ئىدى. بىر تۈرگە تەۋە مىكرو ئورگانىزم پۈتۈنلەي ئوخشىمايدىغان جانلىقلارنىڭ گېن كودىنى ئۆز ھۈجەيرىسىگە ئالالايتتى ۋە شۇ ئارقىلىق باكتىرىيەلەرگە قارشى تۇرۇشتەك يېڭى ئىقتىدارلارغا ئېرىشەلەيتتى. بىراق، بىزگە ئايان بولغىنىدەك، مىكرو ئورگانىزملارنىڭ ئاڭ، مەقسەت ۋە ئالدىن پىلانلاش ئىقتىدارى يوق ئىدى.

زىراپە، دېلفىن، شىمپەنزە ۋە نېئاندېرتال قاتارلىق جانلىقلار بەلگىلىك باسقۇچتا  ئاڭ ۋە ئالدىن پىلانلاش ئىقتىدارىنى يېتىلدۈردى. نېئاندېرتاللار قۇشلار سەمىرسە ۋە ئاستا ھەرىكەت قىلسا، ئۇلارنى كاپپىدە تۇتۇۋىلىشنى خىيال قىلسىمۇ  قولىدىن كەلمەيتتى. نېئاندېرتاللار تەبىئىي تاللىنىشتىن ئۆتكەن قۇشلارنى ئوۋلىماي ئامالى يوق ئىدى.

بۇندىن ئون مىڭ يىل بۇرۇنقى دېھقانچىلىق ئىنقىلابى دەۋرىدە تەبىئى تاللىنىشتىكى كونا ئەنئەنىگە تۇنجى قېتىم چاك كەتتى. ئىنسانلار ئەڭ سېمىز مېكيان بىلەن ئەڭ  پالاكەت خورازنى جۈپلەشتۈرسە، ئۇلارنىڭ بىر قىسىم نەسىللىرىنىڭ ھەم سېمىز ھەم تېخىمۇ پالاكەت بولىدىغانلىقىنى بايقىدى. ئەگەر ئۇلار بۇ يىڭى نەسىللەرنى جۈپلەشتۈرسە، تېخىمۇ سېمىز ۋە پالاكەت ئۆي قۇشلىرىنى بارلىققا كەلتۈرەلەيتتى. بۇ تەبىئى  تاللىنىش بىلەن بولغان مۇسابىقە بولۇپ، ئىلاھنىڭ ئەمەس، بەلكى ئىنساننىڭ ئەقلى لايىھىلىشى بىلەن بارلىققا كەلگەن ئىدى.

ئەلۋەتتە، ھەممىگە قادىر ئىلاھقا سېلىشتۇرغاندا، ئىنسانلارنىڭ لايىھىلەش ئىقتىدارى چەكلىك ئىدى. ئىنسانلار تاللاپ جۈپلەشتۈرۈش ئارقىلىق ئادەتتە توخۇلارغا تەسىر قىلىدىغان تەبىئىي تاللىنىش جەريانىنى ئۆزگەرتتى ۋە تېزلەتتى، ئەمما ئۇلار ياۋا توخۇلارنىڭ گېن كۆلچىكىدە بولمىغان پۈتۈنلەي يېڭى ئالاھىدىلىكلەرنى پەيدا قىلالمىدى. مۇنداقچە ئېيتقاندا، ئىنسانلار بىلەن توخۇنىڭ مۇناسىۋىتى بىر-بىرىگە تايىنىدىغان نۇرغۇن ھايۋانلارنىڭ مۇناسىۋىتىگە ئوخشاش بولۇپ، بۇ مۇناسىۋەتلەر دائىم تەبىئەتتە ئۆزلىكىدىن پەيدا بولاتتى. خۇددى گۈللەرنى چاڭلاشتۇرىدىغان ھەسەل ھەرىسىنىڭ رەڭلىك گۈللەرنى كۆپەيتكىنىگە ئوخشاش، ئىنسان توخۇلارنى چېتىشتۇرۇپ، سېمىز ۋە كالامپاي توخۇلارنى كۆپەيتتى.

بۈگۈن 4 مىليارد يىللىق تەبىئىي تاللىنىش پۈتۈنلەي ئوخشىمايدىغان رىقابەتكە دۇچ كەلمەكتە. دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى تەجرىبىخانىلاردا، ئالىملار جانلىقلارنىڭ گېنىنى لاھىيەلىمەكتە. ئۇلار تەبىئىي تاللىنىش قانۇنىنى بۇزۇپ تاشلاپلا قالماي، ھەتتا جانلىقلارنىڭ ئەسلى ئالاھىدىلىكىگىمۇ سەل قارىغان. 2000-يىلى بىرازىلىيەنىڭ بىيو سەنئەتكارى ئېدۋاردو كاك(Eduardo Kac) پارقىراق يېشىل توشقاندىن ئىبارەت يېڭى سەنئەت ئەسىرى يارىتىشنى قارار قىلغان. كاك فرانسىيە تەجرىبىخانىسى بىلەن ئالاقىلاشقان ۋە ئۇنىڭ ئەۋرىشكىسىگە ئاساسەن پارقىراق توشقاننى لاھىيەلەشكە پۇل بەرگەن. فرانسىيە ئالىملىرى يۈگۈرۈپ يۈرگەن ئاق توشقاننىڭ تۆرەلمىسىنى ئېلىپ، ئۇنىڭ DNA سىغا يېشىل نۇرلۇق مېدۇزىدىن ئېلىنغان گېننى كۆچۈرگەن. نەتىجىدە بىر يېشىل پارقىراق توشقان ۋۇجۇدقا كەلگەن. كاك توشقانغا ئالبا دەپ ئىسىم قويغان.

تەبىئىي تاللىنىش قانۇنى ئارقىلىق ئالبانىڭ مەۋجۇتلۇقىنى چۈشەندۈرۈش مۇمكىن ئەمەس. ئۇ ئەقلىي لايىھەنىڭ مەھسۇلىدۇر. ئۇ يەنە كەلگۈسىدىكى ئىشلارنىڭ بېشارىتىدۇر. ئەگەر ئالبا ئىپادە قىلغان يوشۇرۇن كۈچ تولۇقى بىلەن ئەمەلگە ئاشسا ۋە ئىنسانىيەت بۇ خىل يىڭىلىقلار بىلەن ئۆزىنى تۈگەشتۈرىۋالمىسا، پەن ئىنقىلابى تارىختىكى ھەرقانداق ئىنقىلابقا قارىغاندا ئۆزىنىڭ زور دەرىجىدە قۇدرەتلىك ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلاپ بېرەلەيدۇ. بۇ يەنە يەر يۈزىدە ھاياتلىق پەيدا بولغاندىن بۇيانقى ئەڭ مۇھىم بىئولوگىيىلىك ئىنقىلاب بولۇپ قېلىشى مۇمكىن. 4 مىليارد يىللىق تەبىئىي تاللىنىشتىن كېيىن، ئالبانىڭ مەيدانغا كېلىشى يېڭى بىر ئېرانىڭ باشلىنىشى بولۇپ، بۇ ئېرادا ھاياتلىققا ئەقلىي لايىھەلەش ھۆكۈمرانلىق قىلىدۇ. ئەگەر ھاياتلىق ئەقلىي لايىھە ئارقىلىق باشقۇرۇلسا، ھازىرغىچە بولغان پۈتكۈل ئىنسانىيەت تارىخى ھاياتلىق مەيدانىدىكى ئىنقىلاب خاراكتېرلىك تەجرىبە ۋە پىراكتىكا جەريانى دەپ يىڭىدىن ئىزاھلىنىشى مۇمكىن. بۇ خىل ئۆزگىرىش جەريانى ئىنسانلارنىڭ نەچچە مىڭ يىللىق تارىخ نۇقتىسىدىن ئەمەس، بەلكى نەچچە مىليارد يىللىق ئالەم نۇقتىسىدىن چۈشىنىلىشى كېرەك.

دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى بىئولوگلار بىز مەكتەپتە ئۆگەنگەن دارۋىننىڭ تەدرىجىي تەرەققىيات تەلىماتىغا قارشى ئەقلىي لايىھەلەش بىلەن بارلىق بىئولوگىيىلىك تەپسىلاتلارنى ئالدىن ئويلاشقان ياراتقۇچىنىڭ بارلىقى ئوتتۇرىسىدىكى توقۇنۇشقا قاپسىلىپ قالدى، بىئولوگلار ئۆتمۈشتە توغرا ئىدى، ئەمما ئەقلىي لايىھەنى قوللىغۇچىلار كەلگۈسىدە توغرا بولۇشى مۇمكىن.

بۇ قۇرلار يېزىلىۋاتقان ۋاقىتتا تەبىئىي تاللىنىشنىڭ ئورنىنى ئەقلىي لايىھەنىڭ ئېلىشى مۇنداق ئۈچ خىل شەكىلدە يۈز بېرىۋاتقان بولۇشى مۇمكىن: بىئولوگىيەلىك ئىنژىنىرلىقى، سايبورگ ئىنژىنىرلىقى (سايبورگ- ئورگانىك ۋە ئورگانىك بولمىغان تەركىبلەرنى بىرلەشتۈرىدىغان مەۋجۇدلۇق) ياكى ئانئورگانىك ھاياتلىق ئىنژىنىرلىقى.

چاشقان ۋە ئادەم

بىئولوگىيىلىك ئىنژىنىرلىق بىر مەقسەتلىك سۈنئى ئارىلىشىش بولۇپ جانلىقنىڭ شەكلىنى، ئىقتىدارىنى، ئىھتىياجىنى، خاھىشىنى  ئۆزگەرتىشنى مەقسەت قىلىدۇ. بۇ  ئېدۋاردو كاكنىڭ سەنئەت ئەسىرىگە ئوخشاش بەزى غايەلەرنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئۈچۈندۇر.

بىئولوگىيىلىك ئىنژىنىرلىق يىڭى گەپ ئەمەس. كىشىلەر ئۆزىنىڭ ۋە باشقا جانلىقلارنىڭ شەكلىنى ئۆزگەرتىش ئۈچۈن نەچچە مىڭ يىلدىن بۇيان بۇ ئۇسۇلنى ئىشلىتىپ كېلىۋاتىدۇ. ئاددىي بىر مىسال ئاختا قىلىۋىتىشتۇر. ئىنسانلار ئۆكۈزلەرگە ئېرىشىش ئۈچۈن 10،000 يىللاردىن بېرى بۇقانى پېچىۋىتىپ كەلگەن. ئۆكۈز بۇقىدىن ياۋاش بولۇپ، پۇشۇلداپ ساپان سۆرەشتىن باشقىغا يارىمايتتى. ئىنسانلار يەنە ئەرلەرنى ئاختا قىلىۋىتىپ، خېنىم مىجەز غۇلاملارنى ۋە سۇلتانلار ھەرەمخانىسىنى ئىشەنچ بىلەن تاپشۇرالايدىغان ئاغۋاتلارنى پەيدا قىلغان.

ئەمما يېقىنقى مەزگىلدە ھۈجەيرە ۋە ھۈجەيرە يادروسى ھەققىدىكى چۈشەنچىلىرىمىزنىڭ ئېشىشى ئىلگىرى بىز تەسەۋۋۇر قىلالمايدىغان مۇمكىنچىلىكلەرگە يول ئاچتى. مەسىلەن، بىز بۈگۈن بىر ئەرنى ئاغۋات قىلالاپلا قالماستىن، بەلكى ئوپېراتسىيە ۋە ھورمون بىلەن ئۇنىڭ جىنسىنى ئۆزگەرتەلەيمىز. ئەمما بىزنىڭ قىلالايدىغىنىمىز بۇلا ئەمەس. 1996-يىلى، تۆۋەندىكى سۈرەتلەر گېزىت ۋە تېلېۋىزورلاردا پەيدا بولغاندا يۈز بەرگەن ھەيرانلىق، يىرگىنچ ۋە ۋەھشىيلىكلەرنى ئويلاپ باقايلى:

46-رەسىم. ئالىملار چاشقاننىڭ دۈمبىسىدە كالىنىڭ ھۈجەيرىسىدىن ئېلىنغان «قۇلاق»نى ئۆستۈرگەن. بۇ ستادېل ئۆڭكۈرىدىكى شىر-ھەيكەلنىڭ جاراڭلىق ئەكىس سادانىڭ نامايەندىسىدۇر. 30 مىڭ يىل ئىلگىرى، ئىنسانلار ئاللىبۇرۇن ئوخشىمىغان تۈرلەرنى بىرلەشتۈرۈشنى خىيال قىلىپ كەلگەن. بۈگۈنكى كۈندە، ئۇلار ئەمەلىيەتتە بۇنداق موزايىك تەنچەلەرنى ئىشلەپچىقىرالايدۇ.

يۇقىرىقى رەسىمگە Photoshop ئىشلىتىلمىگەن. يۇقىرىقىسى ئالىملار كالىنىڭ ھۈجەيرىسىدىن دۈمبىسىدە  ھەقىقىي «قۇلاق» ئۆستۈرگەن چاشقاننىڭ ئۆزگەرتىلمىگەن سۈرىتىدۇر. ئالىملار يېڭى توقۇلمىلارنىڭ ئۆسۈشىنى كونترول قىلىپ، ئۇنى ئىنسانلارنىڭ قۇلىقىغا ئوخشايدىغان نەرسىگە ئايلاندۇرغان. بۇ جەريان ئالىملارنى ناھايىتى تېزلا سۈنئىي قۇلاق ياساش ئىقتىدارىغا ئىگە قىلغان بولۇپ، ياسالغان قۇلاقلار ئىنسانلارغا كۆچۈرۈلۈشى مۇمكىن.^[1]

گېن تېخنىكىسى تېخىمۇ كۆپ مۆجىزىلەرنى ئىشقا ئاشۇرالايدۇ، شۇڭلاشقا ئۇ بىر قاتار ئەخلاقىي، سىياسىي ۋە ئىدىيەۋى مەسىلىلەرنى ئوتتۇرىغا چىقىرىدۇ. ئىنسان تەڭرىنىڭ رولىنى تارتىۋالماسلىقى كېرەك، دەپ قارايدىغان تەقۋادار كىشىلەر يالغۇز بىر تەڭرىلىك دىنغا ئېتىقاد قىلغۇچىلارلا ئەمەس يەنە نۇرغۇن ئىخلاسمەن ئاتېئىزىمچىلارمۇ ئالىملارنىڭ تەبىئەتنىڭ ئىشىنى قىلىۋاتقانلىقىدەك ئىدىيە بىلەن ئۇچراشقاندا ھەيران قالماي تۇرالمايدۇ. ھايۋان ھوقۇقى پائالىيەتچىلىرى گېن تەجرىبىخانىسى ۋە دېھقانچىلىق مەيدانىدىكى ئارزۇ ۋە ئىھتىياجلىرى پۈتۈنلەي نەزەردىن ساقىت قىلىنغان ھايۋانلارنىڭ بېشىغا كەلگەن ئازاب-ئوقۇبەتلەرگە ئىتىراز بىلدۈرىدۇ. كىشىلىك ھوقۇق پائالىيەتچىلىرى گېن تېخنىكىسىنىڭ بىزنى قۇل قىلىدىغان دەرىجىدىن تاشقىرى خاسىيەتلىك ئادەملەرنى بارلىققا كەلتۈرىشىدىن ئەنسىرەيدۇ. نۇرغۇن ئىنسانلار قۇرقۇمسىز ئەسكەر ۋە ئىتائەتمەن ئىشچىلارنى كلونلايدىغان بىيو دىكتاتۇرالىقنىڭ ئىنسانلارغا قىيامەت كەلتۈرىدىغانلىقىنى پەرەز قىلىشىدۇ. ھۆكۈمران كەيپىيات شۇكى، گىن تېخنىكىسىنى ئاقىلانە ۋە يىراقنى كۆرەرلىك بىلەن ئىشلىتىش ئىقتىدارىمىز گېن ئۆزگەرتىش ئىقتىدارىمىزغا يېتىشەلمىدى.

نەتىجىدە گېن لاھىيەلەش ئىقتىدارىمىزنىڭ ئاز بىر قىسمىنىلا ئىشلىتىۋاتىمىز. ھازىرغىچە لاھىيەلەنگەن جانلىقلارنىڭ كۆپىنچىسى ھىچكىم سىياسىي لوبىچىلىق قىلىپ چەكلىيەلمەيدىغان ئۆسۈملۈكلەر، زەمبۇرۇغلار، باكتېرىيەلەر ۋە ھاشاراتلاردۇر. مەسىلەن، E. coli ئىنسانلارنىڭ ئۈچىيىدە ياشايدىغان باكتېرىيە (ئۈچەيدىن چىققاندا ئەجەللىك يۇقۇم پەيدا قىلىدىغانلىقى مەلۇم) بولۇپ، بىئولوگىيىلىك يېقىلغۇ ئىشلەش ئۈچۈن گىنى لاھىيەلەنمەكتە. بۇ ۋە باشقا بىر قانچە زەمبۇرۇغ تۈرلىرىمۇ ئىنسۇلىن ئىشلەپچىقىرىش ئۈچۈن لاھىيەلەنگەن بولۇپ، بۇ دىئابىت كېسىلىنىڭ داۋالاش تەننەرخىنى تۆۋەنلىتىدۇ.^[2] ئۇنىڭدىن باشقا ئۆسۈملۈكلەرنى ئۈششۈككە چىداملىق قىلىش ئۈچۈن شىمالىي قۇتۇپ بېلىقىدىن ئېلىنغان گېن بەرەڭگەگە ئىشلىتىلگەن.^[3]

بىر قانچە سۈت ئەمگۈچى ھايۋانلارمۇ گېن ئىنژېنېرلىقىنىڭ ئوبىكتى بولماقتا. ھەر يىلى سۈتچىلىك كەسپى ئىنەكنىڭ يېلىنى يۇقۇملىنىدىغان سۈت بېزى ياللۇغى سەۋەبىدىن نەچچە مىليارد دوللار زىيانغا ئۇچرايدۇ. ئالىملار ھازىر گېنى ئىنژېنېرلانغان ئىنەكلەرنى سىناق قىلىۋاتىدۇ، بۇ ئىنەكلەرنىڭ سۈتى تەركىبىدە لىزوستافىن(lysostaphin) دەپ ئاتىلىدىغان بىئو-خىمىيىلىك ماددا بار بولۇپ، بۇ ماددا كېسەللىك پەيدا قىلغۇچى باكتېرىيەگە ھۇجۇم قىلىدۇ.^[4] يەنە بىر مىسال، چوشقا سانائىتى ئىستىمالچىلارنىڭ ساغلام بولمىغان سۈرلەنگەن چوشقا گۆشى(ham) ۋە ئىسلىغان چوشقا گۆشى(bacon)دىكى ياغدىن ئەنسىرىشى سەۋەبىدىن زىيانغا ئۇچرىماقتا، بۇ سەۋەپتىن قۇرتتىن گېن ماتېرىيالى ئېلىنىپ بەدىنىگە كۆچۈرىلىۋاتقان تەجرىبە باسقۇچىدىكى چوشقىلارغا ئۈمىد باغلانماقتا. يېڭى گېن چوشقىلارنىڭ ناچار ئومىگا 6 ياغ كىسلاتاسىنى يىقىن بولغان ساغلام ئومىگا 3كە ئايلاندۇرىدۇ.^[5]

چوشقا مېيىنى ساغلام مايغا ئايلاندۇرۇش جەريانى گېن ئىنژېنېرلىقىنى ئويۇنچۇق ئوينىغاندەك بىر ئىشقا ئايلاندۇرۇپ قويىدۇ. ئېرسىيەتشۇناسلار قۇرتنىڭ ئوتتۇرىچە ئۆمرىنى ئالتە ھەسسە ئۇزارتىپلا قالماي، يەنە ئەستە تۇتۇش قابىلىيىتى ۋە ئۆگىنىش ئىقتىدارى بار ھەقىقىي چاشقانلارنىمۇ ئىنژېنېرلىدى^[6]. ئېتىز چاشقانلىرى كىچىك، ئەمما ياۋا بولۇپ، ئادەتتىكى چاشقانلارغا ئوخشىسىمۇ تۈرلىرى چاڭلىشىپ كەتكەن. ئەمما ئۇلارنىڭ ئىچىدە ئەركەك-چىشىلىق مۇناسىۋېتىنى ئۇزۇن مۇددەت ۋە يەككە شەكىلدە ساقلايدىغان بىر تۈر بار. ئىرسىيەتشۇناسلار بۇ خىل چاشقانلارنىڭ بىرلا ئەركەك-چىشىلىق مۇناسىۋەتكە ئەمەل قىلىدىغان گىنىنى ئايرىپ چىققانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى. ئەگەر گېننى ئۆزگەرتىش ئارقىلىق ئوغۇرلۇق قىلىدىغان ئەمەس، بەلكى ئائىلىسىگە ساداقەتمەن ۋە مېھرىبان ئەركەك چاشقان پەيدا قىلغىلى بولسا، بىز چاشقانلارنىڭ (ۋە ئىنسانلارنىڭ) شەخسىي قابىلىيىتىنىلا ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ ئىجتىمائىي قۇرۇلمىسىنىمۇ گېن ئارقىلىق ئىنژېنېرلىيالايدىغان بولۇپ كەتمىدۇقمۇ؟^[7]

نېئاندېرتال(Neanderthal)لارنىڭ قايتىپ كېلىشى

ئىرسىيەتشۇناسلار ھاياتلىق نەسلىنى ئۆزگەرتىشنىلا خالاپ قالماستىن، يوقىلىپ كەتكەن جانلىقلارنىمۇ تىرىلدۈرۈشنى مەقسەت قىلىدۇ. يۇرا دەۋر(Jurassic) باغچىسىدىكىگە ئوخشاش دىنوزاۋرلارنىلا ئەمەس، يۇقاپ كەتكەن ھەممە جانلىقنى تىرىلدۈرۈشنى ئويلايدۇ. يېقىندا روسىيە، ياپونىيە ۋە كورېيە ئالىملار گۇرۇپپىسى سىبىرىيە مۇزلۇقىدا مۇزلاپ كەتكەن قەدىمكى مامۇتلار گېن گۇرۇپپىسىنى سىزىپ چىقتى. ئۇلار ھازىر پىلنىڭ ئۇرۇقلانغان تۇخۇم ھۈجەيرىسىنى ئېلىپ، پىلنىڭ DNAسىنى قايتا ھاسىل قىلماقچى بولغان مامۇتنىڭ DNAسى بىلەن ئالماشتۇرۇپ، ھاسىل بولغان تۇخۇمنى پىلنىڭ بالىياتقۇسىغا كۆچۈرۈشنى پىلانلىدى. ئۇلار تەخمىنەن يىگىرمە ئىككى ئايدىن كېيىن، 5000 يىل ئىلگىرى يوقاپ كەتكەن مامۇتنىڭ قايتا تۇغۇلۇشىنى كۈتىۋاتىدۇ.^[8]

ئەمما نېمىشقا مامۇتلار بىلەنلا توختاپ قالغۇدەكمىز؟ يېقىندا خارۋارد ئۇنۋېرسىتىتىنىڭ پروفېسسورى جورج چارچ(George Church) نېئاندېرتال گېن سىخىمىسى تۈرى(Neanderthal Genome Project) تاماملانسا، نېئاندېرتاللارنىڭ د ن ئاسىنى ئىنسانلارنىڭ تۇخۇمدانىغا كۆچۈرەلەيدىغانلىقىنى، بۇنىڭ بىلەن 30،000 يىلدىن بۇيانقى تۇنجى نېئاندېرتال بۇۋاقنى ھاسىل قىلغىلى بولىدىغانلىقىنى جاكارلىدى. چارچ ئۆزىنىڭ بۇ خىزمەتنى 30 مىليون دوللار بىلەن قىلالايدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى. بىر قانچە ئاياللار ئاللىقاچان ۋاكالىتەن ھامىلدار بولۇشقا پىدائى بولۇپ بولدى.^[9]

نېئاندېرتاللارنى پەيدا قىلىپ قانداق قىلىمىز؟ بەزىلەر ئەگەر بىز نېئاندېرتاللارنى تەتقىق قىلالىساق، ئىنسانلارنىڭ(Homo sapiens) كېلىپ چىقىشى ۋە ئۆزگىچىلىكى توغرىسىدىكى ئەڭ كۆڭۈلسىز سوئاللارغا جاۋاب تاپالايمىز، دەپ قارايدۇ. نېئاندېرتاللارنىڭ مىڭىسىنى ئىنسانلار(Homo sapiens)نىڭ چوڭ مېڭىسى بىلەن سېلىشتۇرۇش ۋە قۇرۇلمىسىدىكى ئوخشىماسلىقنى تېپىش ئارقىلىق بەلكىم بىز بىئولوگىيىلىك ئۆزگىرىشنىڭ ئاڭنى قانداق شەكىللەندۈرگەنلىكىنى بىلەلىشىمىز مۇمكىن. ئەگەر ئىنسانلار(Homo sapiens) نېئاندېرتاللارنىڭ يوقىلىشىغا سەۋبچى بولغان بولسا، ئۇنداقتا ئۇلارنى تىرىلدۈرۈشتەك ئەخلاقىي مەجبۇرىيىتى بار دەپ قارايدىغانلارمۇ بار. ئ‍ەتراپىمىزدا بىر قىسىم نېئاندېرتاللارنىڭ مەۋجۇت بولۇشى پايدىلىق بولۇشى مۇمكىن. نۇرغۇن سانائەتچىلەر ئىككى ئادەمنىڭ ئىشىنى قىلالايدىغان بىر نېئاندېرتالغا ھەق بېرىشنى تاللايدۇ ئەلۋەتتە.

ئەمما نېمىشقا نېئاندېرتاللارنى تىرىلدۈرۈش بىلەنلا توختاپ قالىمىز؟ نېمىشقا تەڭرىدەك، تېخىمۇ ياخشى ئىنسان(sapiens)لارنى لايىھەلىمەيمىز؟ ئىنسانلار(Homo sapiens)نىڭ قابىلىيىتى، ئېھتىياجى ۋە ئارزۇسىنىڭ ئىرسىيەت ئاساسى بار بۇلۇپ، ئۇلارنىڭ گېن گۇرۇپپىسى ئېتىز چاشقىنى ۋە ئادەتتىكى چاشقاننىڭكىدىن بەك مۇرەككەپ ئەمەس. (چاشقاننىڭ گېن گۇرۇپپىسىدا تەخمىنەن 2 مىليارد 500 مىليون يادروئاساس(nucleobases) بولۇپ، ئىنسانلارنىڭ گېن گۇرۇپپىسىدا تەخمىنەن 2 مىليارد 900 مىليون يادروئاساس بار، يەنى ئىنسانلارنىڭ گىن گۇرۇپپىسى چاشقانلارنىڭكىدىن ئاران %14 چوڭ.)^[10] بەلكىم كىيىنكى نەچچە ئون يىل ئىچىدە گېن ئىنژېنېرلىقى ۋە باشقا شەكىلدىكى بىئولوگىيىلىك ئىنژېنېرلىقلار بىزنىڭ فىزىئولوگىيە، ئىممۇنىتېت سىستېمىسى ۋە ئۆمرىمىزگىلا ئەمەس، بەلكى ئەقلىي ۋە ھېسسي ئىقتىدارىمىزغىمۇ غايەت زور ئۆزگەرتىشلەرنى ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن. گېن ئىنژېنېرلىقى تالانتلىق چاشقانلارنى بارلىققا كەلتۈرەلەيدىغان تۇرسا، نېمىشقا تالانتلىق ئىنسانلارنى ئىنژېنېرلىيالمىغۇدەك؟ ئەگەر گىن ئىنژېنېرلىقى بىر ئەر بىر خوتۇنلۇق مۇناسىۋەتكە ئەمەل قىلىدىغان چاشقان پەيدا قىلالىسا، نېمىشقا ھەمراھىغا ئىرسىيەت خاراكتېرلىك سادىق بولىدىغان ئادەملەرنى ياسىيالمىغۇدەك؟

بىلىش ئىنقىلابى ئىنساننىڭ فىزىئولوگىيەسى، مىڭىسى ۋە قىياپىتىدە كۆرۈنەرلىك ئۆزگىرىش پەيدا قىلماي تۇرۇپلا بۇ ئادەتتىكىچە ئادەمسىمانمايمۇننى دۇنيانىڭ خوجايىنىغا ئايلاندۇردى. ئېنىقكى بىلىش ئىنقىلابى ئىچكى مىڭە قۇرۇلمىسىدىكى بىر قانچە كىچىك ئۆزگىرىشتىن باشقا نەرسە ئەمەس ئىدى. بەلكىم يەنە بىر كىچىك ئۆزگىرىش ئىككىنچى بىلىش ئىنقىلابىنى قوزغاپ، پۈتۈنلەي يېڭى بىر خىل ئاڭنى بارلىققا كەلتۈرۈپ، ئىنسانلارنى پۈتۈنلەي ئوخشىمايدىغان جانلىققا ئايلاندۇرۇشى مۇمكىن.

دەرۋەقە، بىزنىڭ بۇ خىيالنىڭ ئەمەلگە ئېشىشىنى ھۆكۈم قىلىشقا يىتەرلىك ئىقتىدارىمىز يوق، بىراق، دەرىجىدىن تاشقىرى ئادەم ياسىشىمىزغا دوقال بولىدىغان تېخنىكىلىق توسالغۇمۇ يوق. ئاساسلىق توسالغۇ بۇ ھەقتىكى تەتقىقاتنى ئاستىلىتىدىغان ئەخلاقىي ۋە سىياسىي قارشىلىقتۇر. ئەخلاق جەھەتتىكى تالاش-تارتىشلارنىڭ قانچىلىك قايىل قىلارلىق بولۇشىدىن قەتئىينەزەر، بولۇپمۇ سۆز تېمىسى ئىنسانلارنىڭ ئۆمرىنى مۇددەتسىز ئۇزارتىش، ساقايماس كېسەللىكلەرنى داۋالاش، تونۇشىمىزنى ۋە ھېسسىي قابىلىيىتىمىزنى يىڭىلاش مۇمكىنچىلىكى ھەققىدە بولغاندا، ئەخلاقنىڭ ئالىملارنىڭ كېيىنكى قەدەمنى ئېلىشنى قانچىلىك ئاستىلىتالايدىغانلىقىنى بىلىش تەس.

مەسىلەن، بىز ياشانغانلاردىكى ئونتۇغاقلىق كېسەللىكىنىڭ داۋاسىنى تاپالىساق، قوشۇمچە ھالدا ساغلام كىشىلەرنىڭ ئەسلىمىسىنى زور دەرىجىدە ياخشىلىيالمامدۇق؟ قانداق كىشى بۇ ھەقتىكى تەتقىقاتلارنى توختىتالايدۇ؟ ئۇنتۇغاقلىق كېسىلىنىڭ داۋاسى تېپىلغاندا، قايسى قانۇن ئورگىنى ئۇنىڭ ئىشلىتىلىشىنى بۇ كېسەل بىمارلىرى بىلەنلا چەكلەپ، ساغلام كىشىلەرنىڭ دەرىجىدىن تاشقىرى ئەستە تۇتۇش ئىقتىدارىغا ئېرىشىشىنىڭ ئالدىنى ئالالايدۇ؟

بىيو ئىنژېنېرلىقنىڭ نېئاندېرتاللارنى ھەقىقىي تىرىلدۈرەلەيدىغان تىرىلدۈرەلمەيدىغانلىقى ئېنىق ئەمەس، ئەمما بۇ ھەقتىكى تەتقىقاتلار ئىنسانلارنىڭ پۈتۈن سىرلىرىنى ئېچىپ بېرەلىشى مۇمكىن. گېنىمىزنىڭ ئەسكى تۈسكىلىرىنى ئوڭشاش بىزنى ئۆلۈمگە ئاپارمايدۇ. ئەمما بىز ئۆزىمىز بىلەن ھەپىلىشىۋېرىپ شۇ دەرىجىگە بارىمىزكى، بىز ئۇ چاغدا  ئىنسان(Homo sapiens) بولماي قالىمىز.

بئ‍ونىك(Bionic) ھايات

ھاياتلىق قانۇنلىرىنى ئۆزگەرتەلەيدىغان سايبورگ(cyborg) ئىنژېنېرلىقىدىن ئىبارەت يېڭى بىر تېخنىكا بار. سايبورگ بىئ‍ونىك قولىمىزغا ئوخشاش ئورگانىك ۋە ئانئورگانىك تەركىبلەرنى بىرلەشتۈرىدىغان مەۋجۇتلۇقتىن ئىبارەت. مەلۇم مەنىدىن ئېيتقاندا، بۈگۈنكى كۈندە ھەممىمىز دېگۈدەك بىيونىكمىز، چۈنكى بىزنىڭ تەبىئىي سەزگۈمىز ۋە ئىقتىدارىمىز كۆزەينەك، يۈرەك قوزغاتقۇچ، بوغۇم شەكلىنى تۈزىگۈچ(orthotic)، ھەتتا كومپيۇتېر ۋە يانفون قاتارلىق ئۈسكۈنىلەر بىلەن تولۇقلىنىدۇ (بۇلار مېڭىمىزنىڭ بىر قىسىم سانلىق مەلۇماتلارنى ساقلاش ۋە بىر تەرەپ قىلىشتىكى يۈكىنى يېنىكلىتىدۇ). بىز ھەقىقىي سايبورگقا ئايلىنىش، يەنى بەدىنىمىزدىن ئايرىغىلى بولمايدىغان ئانئورگانىك ئالاھىدىلىكلەرگە، شۇنداقلا ئىقتىدارىمىزنى، ئارزۇيىمىزنى، مىجەزىمىزنى ۋە كىملىكىمىزنى ئۆزگەرتەلەيدىغان ئىقتىدارغا ئىگە بولۇش ئالدىدا تۇرىۋاتىمىز.

ئامېرىكىدىكى ھەربىي تەتقىقات ئورگىنى بولغان مۇداپىئە ئىلغار تەتقىقات تۈرلىرى ئورگىنى (DARPA) ھاشاراتلاردىن سايبورگ تەرەققىي قىلدۇرماقتا. تەتقىقاتنىڭ مەقسىتى ئېلېكترونلۇق ئۆزەك، تەكشۈرگۈچ ۋە بىر تەرەپ قىلغۇچنى چىۋىن ياكى مايقۇرتنىڭ تېنىگە كۈچۈرۈش بولۇپ، بۇ ئارقىلىق ئىنسان ياكى ئاپتوماتىك مەشغۇلاتچىلار ھاشاراتلارنىڭ ھەرىكىتىنى يىراقتىن كونترول قىلالايدۇ ۋە ئۇچۇرلارنى قوبۇل قىلىش ۋە يەتكۈزۈش ئىقتىدارىنى ئ‍ۇرۇندىيالايدۇ. بۇنداق سايبورگ چىۋىنلەر دۈشمەن باش شتابىدىكى تامغا قونۇپ ئولتۇرۇپ، ئەڭ مەخپىي پاراڭلارنى ئوغرىلىقچە ئاڭلىيالىشى مۇمكىن، ئەگەر بۇنداق چىۋىنلەر ئۆمۈچۈك تەرىپىدىن تۇتۇۋېلىنمىسىلا، بىزگە دۈشمەننىڭ نېمە پىلانلاۋاتقانلىقىنى ئېنىق بىلدۈرەلىشى مۇمكىن.^[11] 2006-يىلى ئامېرىكا دېڭىز ئارمىيىسى سۇ ئاستى ئۇرۇش مەركىزى سايبورگ لەھەڭنى تەرەققىي قىلدۇرۇشنى خالايدىغانلىقىنى ئېلان قىلىپ، «بىز بېلىقنىڭ ژابراسى(fish tag)نى تەرەققىي قىلدۇرۇۋاتىمىز، بۇنىڭ مەقسىتى نېرۋا كۆچۈرۈش ئارقىلىق ھايۋانلارنىڭ ھەرىكىتىنى كونترول قىلىش» دەپ جاكارلىدى. تەتقىقاتچىلار لەھەڭنىڭ ئىنسانلار ياسىغان سۈنئىي تەكشۈرگۈچتىن ئۈستۈن تۇرىدىغان تەبىئىي ماگنېتلىق رايۇنلارنى بايقاش ئىقتىدارىدىن پايدىلىنىپ سۇ ئاستىدىكى پاراخۇت ۋە مىنالار پەيدا قىلغان ئېلىكترو ماگنىتلىق رايۇننى بايقىماقچى بولغانلىقىنى جاكارلىغان.^[12]

بۈگۈنكى كۈندە ئىنسانلارمۇ سايبورگقا ئايلىنىۋاتىدۇ. ئەڭ يېڭى بىر ئەۋلاد ئاڭلاش ئەسۋابى بەزىدە «بىئونىك قۇلاق» دەپمۇ ئاتىلىدۇ. بۇ ئۈسكۈنە قۇلاقنىڭ سىرتقى قىسمىغا جايلاشقان مىكروفون ئارقىلىق ئاۋاز قوبۇل قىلىدىغان ئىقتىدارغا ئىگە بولۇپ ئۇ ئەتراپتىكى ئاۋازلارنى سۈزۈپ، ئىنسانلارنىڭ ئاۋازىنى تېپىپ چىقىدۇ ۋە ئۇنى مەركىزىي ئاڭلاش نېرۋىسىدىن مېڭىگە بىۋاسىتە ئەۋەتىلىدىغان ئېلېكتر سىگنالغا ئايلاندۇرىدۇ.^[13]

گېرمانىيە ھۆكۈمىتى قوللىغان Retina Implant شىركىتى كۆرۈش تور پەردە ھەمراھىنى تەرەققىي قىلدۇرىۋاتقان بولۇپ، بۇ تېخنىكا ئەمالارنى قىسمەن كۆرۈش قابىلىيتىگە ئىگە قېلىشى مۇمكىن. تەتقىقات جەريانىدا بىمارنىڭ كۆزىگە كىچىك مىكرو ئۆزەك سېلىنىدۇ. فوتوسېللار كۆزگە چۈشكەن نۇرنى سۈمۈرۈپ، ئۇنى ئېلېكتر ئېنېرگىيىسىگە ئايلاندۇرىدۇ، بۇ ئېنېرگىيە كۆرۈش تور پەردىسىدىكى مۇكەممەل نېرۋا ھۈجەيرىسىنى غىدىقلايدۇ. غىدىقلانغان ھۈجەيرىدىن كەلگەن نېرۋا قوزغاتقۇچ كۈچى مېڭىنى غىدىقلاپ، كۆرۈش سېزىمى شەكىللەندۈرىدۇ. ھازىر بۇ تېخنىكا بىمارلارنىڭ ئۆزىنى بوشلۇقتا دەڭسەش، خەتلەرنى پەرقلەندۈرۈش، ھەتتا چىراي تونۇش ئىمكانىيىتىگە ئىگە قىلماقتا.^[14]

ئامېرىكىلىق ئېلېكتر ئۈسكۈنىچى جېسسى سۇللىۋان 2001-يىلدىكى بىر ھادىسىدە ئىككى قولىدىن مەھرۇم قالغان. بۈگۈن ئۇ چىكاگودىكى سالامەتلىكنى ئەسلىگە كەلتۈرۈش ئىنستىتۇتى تەمىنلىگەن ئىككى بىئونك قولنى ئىشلىتىدۇ. جېسنىڭ يېڭى قوللىرىنىڭ ئالاھىدىلىكى شۇكى، ئۇلار تەپەككۇر ئارقىلىق ھەرىكەتلىنىدۇ. جېسنىڭ مېڭىسىدىن كەلگەن نېرۋا سىگناللىرى مىكرو كومپيۇتېر ئارقىلىق ئېلېكترونلۇق بۇيرۇققا ئۆزگەرتىلىدۇ، ئاندىن قوللار ھەرىكەتلىنىدۇ. جېسسى قولىنى كۆتۈرمەكچى بولغاندا، ھەر قانداق نورمال ئادەمدەك ئاڭسىز ھەرىكەت قىلىدۇ – دە، قول كۆتۈرۈلىدۇ. بۇ قوللار ئورگانىك قوللارغا سېلىشتۇرغاندا چەكلىك ھەرىكەت قىلالايدۇ، ئەمما ئۇلار جېسېنىڭ كۈندىلىك ئىشلارنى قىلالىشىغا ياردەم بېرەلەيدۇ. موتسىكلىت ۋەقەسىدە چولاق بولۇپ قالغان ئامېرىكىلىق ئەسكەر كلاۋدىيا مىچېلغىمۇ يېقىندا مۇشۇنىڭغا ئوخشاش بىئونىك قول سەپلەندى. ئالىملارنىڭ قارىشىچە، ئۇزاققا بارماي خالىغاندا ھەرىكەتلىنىدىغان قوللار مەيدانغا كىلىپلا قالماي، يەنە سىگنالنى چوڭ مېڭىگە يەتكۈزەلەيدىغان بىئونىك قوللار پەيدا بولىدۇ، بۇ ئارقىلىق پۇت-قۇلى يوق كىشىلەرمۇ تۇتۇش سەزگۈسىگە ئېرىشەلەيدۇ.^[15]

47-رەسىم. جېسسى سۇللىۋان بىلەن كلاۋدىيا مىچېل قول تۇتۇشماقتا. ئۇلارنىڭ بىئون قۇلىنىڭ ھەيران قالارلىق يېرى شۇكى، تەپەككۇر ئارقىلىق مەشغۇلات قىلىدۇ.

ھازىر بۇ بىئونىك قوللار ئورگانىك قوللىرىمىزنىڭ ئورنىنى ئالالمايدۇ، ئەمما ئۇلارنىڭ تەرەققىيات يوشۇرۇن كۈچى چەكسىز. مەسىلەن، بىئونىك قوللارنى ئورگانىك قوللارغا قارىغاندا تېخىمۇ كۈچلۈك قىلغىلى بولىدۇ، ھەتتا بوكىس چېمپىيونىغىمۇ ئۆزىنى ئاجىز ھېس قىلدۇرغىلى بولىدۇ. ئۇنىڭ ئۈستىگە، بىئونىك قوللارنىڭ بىر قانچە يىلدا بىر قېتىم ئالماشتۇرغىلى بولىدىغان ياكى بەدەندىن ئايرىغىلى بولىدىغان ۋە يىراقتىن مەشغۇلات قىلدۇرغىلى بولىدىغان ئەۋەزەلىككلىرى بار.

شىمالىي كارولىنا شىتاتىدىكى دۇك ئۇنىۋېرسىتېتىدىكى ئالىملار يېقىندا مېڭىسىگە ئېلېكترود(ئېلىكتر قۇتۇبى) كۆچۈرۈلگەن مەڭزى قىزىل مايمۇن(rhesus monkey)نى كۆرگەزمە قىلدى. مايمۇندىكى ئېلېكترود چوڭ مېڭىدىن سىگنال توپلاپ تاشقى ئۈسكۈنىلەرگە يەتكۈزىدۇ. مايمۇنلار تەپەككۇر ئارقىلىق ھەرىكەت قىلىدىغان بەدەندىن ئايرىلغان بىئونىك قول ۋە پۇتنى كونترول قىلىشقا مەشىقلەندۈرۈلگەن. ئاۋرورا ئىسىملىك بىر مايمۇن ئۆزىنىڭ ئىككى قولىنى بىرلا ۋاقىتتا ھەرىكەتلەندۈرۈش بىلەن بىرگە ئايرىم بىئونىك قولنى تەپەككۇر بىلەن كونترول قىلىشنى ئۆگەنگەن. بىر قىسىم ھىندى ئىلاھلىرىغا ئوخشاش، بۇ مايمۇننىڭ ھازىر ئۈچ قولى بار بولۇپ، ئۇنىڭ ئۈچىنچى قولى ئوخشىمىغان ئۆيلەردە، ھەتتا باشقا شەھەرلەردە ھەرىكەت قىلالايدۇ. بۇ مايمۇن شىمالىي كارولىنا تەجرىبىخانىسىدا ئولتۇرۇپ، بىر قولى بىلەن دۈمبىسىنى قاشلىيالايدۇ، ئىككىنچى قولى بىلەن بېشىنى قاشلىيالايدۇ، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ئۈچىنچى قولى بىلەن نيۇيوركتا بانان ئوغرىلىيالايدۇ (گەرچە ئوغۇرلانغان مېۋىنى يىراقتىن يېيىش ئىقتىدارى يەنىلا بىر چۈش بولسىمۇ). 2008-يىلى شىمالىي كارولىنادىكى ئورۇندۇقتا ئولتۇرۇپ تەپەككۇر بىلەن ياپونىيەنىڭ كيوتو شەھىرىدە بىر جۈپ بىئونىك پۇتنى كونترول قىلغان يەنە بىر مەڭزى قىزىل مايمۇن – ئىدويانىڭ نامى دۇنياغا پۇر كەتتى. ئۇنىڭ بىئونىك پۇتلىرى ئۆزىنىڭ ئېغىرلىقىنىڭ يىگىرمە ھەسسىگە تەڭ ئىدى.^[16]

قۇلۇپلانغان سىندروم(Locked-in syndrome) كېسىلى ئادەم بەدىنىدىكى مەلۇم ئەزا ياكى پۈتۈن بەدىنىنى ھەرىكەتلەندۈرۈش ئىقتىدارىنى يوقاتقان بولسىمۇ لىكىن بىلىش ئىقتىدارىنى يوقاتمايدىغان ئەھۋالدۇر. بۇ كېسەلگە گىرىپتار بولغۇچىلار ھازىرغا قەدەر پەقەت كۆز ھەرىكىتى ئارقىلىق تاشقى دۇنيا بىلەن ئالاقە قىلالايدۇ. بىراق، تەتقىقاتچىلار بىر قانچە بىمارنىڭ مېڭىسىگە ئاللىقاچان مېڭە سىگنالى يىغىش ئېلېكترودى ئورناتقان بولۇپ، توپلانغان سىگناللارنى ھەرىكەتكىلا ئەمەس، بەلكى سۆزگە ئايلاندۇرۇشقا ئۇرۇنماقتا. ئەگەر تەجرىبە مۇۋەپپەقىيەتلىك بولسا، بىمارلار ئاخىرى بىۋاسىتە ھالدا تاشقى دۇنيا بىلەن سۆزلىشەلەيدۇ، بىز بۇ تېخنىكىدىن پايدىلىنىپ باشقا كىشىلەرنىڭ ئوي-پىكىرىنى ئوقۇيالايدىغان بولىمىز.^[17]

ھازىر تەتقىق قىلىنىۋاتقان بارلىق تۈرلەرنىڭ ئىچىدە، ئىنقىلاب خاراكتېرلىك بولغىنى قوش يۆنىلىشلىك مىڭە كومپىيوتېر ئۈسكۈنىسى بولۇپ، كومپيۇتېرلار ئىنسان مېڭىسىدىكى ئېلېكتر سىگنالىنى ئوقۇيالايدىغان، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ئىنسان مېڭەسىمۇ كومپيۇتېر سىگناللىرىنى ئوقۇيالايدىغان بولۇشى مەقسەت قىلىنغان. ئەگەر بۇ خىل ئۈسكۈنە چوڭ مېڭىنى تورغا بىۋاسىتە ئۇلاش ياكى بىر قانچە مېڭىنى بىۋاستە ئۆز-ئارا باغلاش ئۈچۈن قوللىنىلسا، بۇ ئارقىلىق مېڭىلەر تورى(Inter-brain-net) ھاسىل بولسا نېمە بولۇپ كېتەر؟ ئەگەر چوڭ مېڭە «كوللىكتىپ ئەسلىمە ئامبىرى»نى بىۋاستە زىيارەت قىلسا، ئىنسانلارنىڭ ئەستە تۇتۇش قابىلىيىتى، ئېڭى ۋە ئىنسانىي كىملىكىدە قانداق ئ‍ۆزگىرىش يۈز بىرىشى مۇمكىن؟ بۇنداق ئەھۋالدا، بىر سايبورگ ئادەمنىڭ ئەسلىمىلىرىنى ئەسلىگە كەلتۈرەلەيدۇ، كىشىلەرنى تىڭشىماي، تەرجىمىھالىنى ئوقۇپ باقماي، ھەتتا تەسەۋۋۇر قىلماي تۇرۇپمۇ ئادەملەرنىڭ ئەسلىمىسىنى ئۆزىنىڭكىدەك بىۋاسىتە ئەسلىيەلەيدۇ. مېڭەلەر كوللىكتىپلاشقاندا ئۆزلۈك ۋە جىنسىي كىملىك قاتارلىق ئۇقۇملاردا قانداق ئۆزگىرىش بولىدۇ؟ ئەگەر چۈشنى سىز كۆرمىگەن، بەلكى چۈش كوللىكتىپ مىڭەدە كۆرۈلگەن بولسا، ئۆزىڭىزنى قانداق پەرقلەندۈرەلەيسىز ياكى چۈشىڭىزنى قانداق تاپالايسىز؟

بۇنداق سايبورگقا ئىگە بولغان جانلىق ھەرگىز ئىنسان ئاتالمايدۇ، ھەتتا ئورگانىك جانلىق دەپمۇ ئاتالمايدۇ. ئ‍ۇ پۈتۈنلەي ئوخشىمايدىغان بىر جانلىق بولۇپ چىقىشى مۇمكىن. بۇ خىل جانلىق تىگى-تەكتىدىن باشقا بىر خىل جانلىق بولۇپ، ئۇنىڭ پەلسەپەۋى، پسىخولوگىيىلىك ياكى سىياسىي مەقسەتلىرىنىمۇ چۈشىنەلمەيمىز.

باشقا بىر ھايات

ھاياتلىق قانۇنلىرىنى ئۆزگەرتىشنىڭ ئۈچىنچى يولى پۈتۈنلەي ئانئورگانىك جانلىقلارنى ئىنژېنېرلاشتۇر. بۇ ھەقتىكى ئەڭ روشەن مىسال مۇستەقىل تەدرىجىي تەرەققىياتنى باشتىن كەچۈرەلەيدىغان كومپيۇتېر پروگراممىلىرى ۋە كومپيۇتېر ۋىرۇسلىرىدۇر.

گېن پروگراممىچىلىقى بۈگۈنكى كۈندە كومپيۇتېر ئىلمى دۇنياسىدىكى ئەڭ قىزىقارلىق نۇقتىلارنىڭ بىرىدۇر. بۇ خىل  پروگراممىچىلىق گېننىڭ تەدرىجىي تەرەققىيات ئۇسۇلىنى تەقلىد قىلىشقا تىرىشىدۇ. نۇرغۇن پروگراممېرلار پۈتۈنلەي مۇستەقىل ئ‍ۆز ئالدىغا ئۆگىنىدىغان ۋە تەرەققىي قىلالايدىغان پروگرامما تۈزۈشنى ئارزۇ قىلىدۇ. بۇنداق بولغاندا، پروگراممېر ئۆزى بىر پۈتۈن ئالەمگە ئايلانغان بولىدۇ ۋە ئۆزى بۇ ئالەمنىڭ تۇنجى ھەرىكىتىنى پەيدا قىلغۇچى بولغان بولىدۇ، لېكىن ئۇنىڭ بۇ ئىجادىيىتى ئۇ ئۆزى ۋە باشقىلارمۇ ئويلاپ يېتەلمەيدىغان رەۋىشتە تەرەققىي قىلالايدۇ.

بۇ خىل پروگراممىنىڭ ئوخشايدىغان نۇسخىسى ئاللىبۇرۇن مەۋجۇت بولۇپ، ئۇ كومپيۇتېر ۋىرۇسى دەپ ئاتىلىدۇ. ۋىرۇس ئىنتېرنېت تورى ئارقىلىق تارقالغاندىن كېيىن، ۋىرۇسقا قارشى ئوۋچى پروگرامما تەرىپىدىن قوغلىنىۋاتقان ۋاقىتتا مىليون قېتىم ئۆزىنى قايتا نۇسخىلاپ چىقىدۇ  ۋە باشقا ۋىرۇسلار بىلەن تور بوشلۇقىدا رىقابەتلىشىدۇ. بىر كۈنى ۋىرۇس ئۆزىنى كۆپەيتىۋاتقاندا خاتالىق يۈز بېرىپ تۇيۇقسىز قىسقىراش(computerised mutation) مەيدانغا كېلىدۇ. بەلكىم ئىنژېنېرلار ۋىرۇسنى خالىغانچە كۆپىيىشتە خاتالىق سادىر قىلىدىغان قىلىپ لايىھەلىگەنلىكى ئۈچۈن تويۇقسىز قىسقىراش يۈز بىرىشى مۇمكىن، ۋە بەلكىم تاسادىپىي خاتالىق سەۋەبىدىن بولغان بولۇشى مۇمكىن. ئەگەر تاسادىپىي پۇرسەتتە ئۆزگەرتىلگەن ۋىرۇس باشقا كومپيۇتېرلارغا تاجاۋۇز قىلىش ئىقتىدارىنى يوقىتىپ قويماي، ۋىرۇس تازىلاش پروگراممىسىدىن ئۆزىنى قاچۇرۇشقا ماھىر بولالىسا، تور بوشلۇقى ئارقىلىق تارقىلالايدۇ. ئەگەر شۇنداق ئەھۋال يۈز بەرسە، قىسقارغۇچىلار ھايات قالىدۇ ۋە كۆپىيىدۇ. ۋاقىتنىڭ ئۆتۈشىگە ئەگىشىپ، تور بوشلۇقى ھېچكىم ئىجاد قىلمىغان ۋە ئورگانىك بولمىغان تەدرىجىي تەرەققىياتنى باشتىن كەچۈرگەن يېڭى ۋىرۇسلار بىلەن تولىدۇ.

ۋىروسقا ئوخشايدىغانلارنى جانلىق دەپ ھېسابلامدۇق؟ بۇ سىزنىڭ نېمىنى «جانلىق» دېيىشىڭىزگە باغلىق. ئۇلار ئەلۋەتتە يېڭى تەدرىجى تەرەققىيات جەريانى ئارقىلىق بارلىققا كەلگەن بولۇپ، ئورگانىك تەدرىجى تەرەققىياتنىڭ قانۇنىيىتى ۋە چەكلىمىسىدىن پۈتۈنلەي مۇستەسنا مەۋجۇت.

باشقا بىر ئېھتىماللىقنى تەسەۋۋۇر قىلىپ باقايلى. مېڭىڭىزنى ئېلىپ يۈرۈشكە ئەپلىك قاتتىق دىسكىغا زاپاسلاپ ئاندىن خاتىرە كومپيۇتېرىڭىزدا ئىجرا قىلالايسىز، دەپ پەرەز قىلايلى. خاتىرە كومپيۇتېرىڭىز خۇددى ئىنسان(Sapiens)غا ئوخشاش ھېس قىلالامدۇ، ئويلىيالامدۇ؟ ئەگەر ئويلىيالىسا، بۇ جانلىق سىزمۇ ياكى باشقا كىشىمۇ؟ ئەگەر كومپيۇتېر پروگراممېرلىرى پۈتۈنلەي يېڭى، رەقەملىك كومپيۇتېر كودىدىن تەركىب تاپقان، ئۆزلۈك، ئاڭ ۋە ئەستە ساقلاش ئىقتىدارى بار مىڭىنى بارلىققا كەلتۈرەلىسە ئاقىۋەت قانداق بولىدۇ؟ ئەگەر بۇ خىل پروگراممىنى كومپيۇتېرىڭىزدا ئىجرا قىلسىڭىز، ئۇ ئادەم ھېسابلىنامدۇ؟ ئەگەر ئۇنى ئۆچۈرۋەتسىڭىز قاتىللىق بىلەن جاۋابكارلىققا تارتىلامسىز؟

بۇنداق سوئاللارغا پات يېقىندا جاۋاب بېرىشىمىز مۇمكىن. ئىنسان مېڭىسى پروجەكتى(Human Brain Project) 2005-يىلى كومپيۇتېردىكى ئېلېكترونلۇق توك يولىنىڭ مېڭە نېرۋا تورىنى تەقلىد قىلىشى بىلەن كومپيۇتېر ئىچىدە مۇكەممەل ئادەم مېڭىسىنى قايتا ھاسىل قىلىشنى مەقسەت قىلىپ باشلانغان. پروجەكت دېرىكتورى ئەگەر مۇۋاپىق مەبلەغ ئاجرىتىلسا، ئون ياكى يىگىرمە يىل ئىچىدە كومپيۇتېردا ئىنسانغا ئوخشاش سۆزلىيەلەيدىغان ۋە ھەرىكەت قىلالايدىغان سۈنئىي ئىنسان مېڭىسى ياراتقىلى بولىدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى. ئەگەر بۇ پروجەكت مۇۋەپپەقىيەت قازانسا، ئورگانىك بىرىكمىلەرنىڭ كىچىك دۇنياسىنى چۆرىدىگەن 4 مىليارد يىلدىن كېيىن، ھاياتلىق تۇيۇقسىز غايەت زور ئانئورگانىك دۇنياغا بۆسۈپ كىرىپ، بىزنىڭ تەلۋە ئارزۇيىمىزدىن ھالقىپ يىڭى بىر دۇنيا ھاسىل قىلىشقا تەييار بولىدۇ. بارلىق ئالىملار ئىنسان مېڭىسىنىڭ بۈگۈنكى رەقەملىك كومپيۇتېرغا ئوخشاش ئۇسۇلدا ئىشلەيدىغانلىقىغا قوشۇلمايدۇ، ئەگەر ئوخشاش ئۇسۇلدا ئىشلىمىسە ھازىرقى كومپيۇتېرلار مېڭىسىنى تەقلىد قىلالمايدۇ، دېگەن گەپ. شۇنداقتىمۇ سىناپ بېقىشتىن بۇرۇن مۇمكىنچىلىكنى قەتئىي رەت قىلىش ئەخمەقلىقتۇر. 2013-يىلى بۇ تۈر ياۋروپا بىرلىكىدىن 1 مىليارد ياۋرو ياردەمگە ئېرىشكەن.^[18]

مەنەسىزلىك

ھازىر، يېڭى پۇرسەتلەرنىڭ پەقەت ئۇۋاقلىرىنى تونۇپ يەتتۇق. لىكىن 2014-يىلدىكى دۇنيا بولسا مەدەنىيەتلەر ئاللىبۇرۇن ئۆزىنى بىئولوگىيەنىڭ كىشەنلىرىدىن قۇتۇلدۇرۇپ بولغان دۇنيادۇر. بىزنىڭ ئەتراپىمىزدىكى دۇنيانىلا ئەمەس، بەلكى بەدىنىمىز ۋە زېھنىمىز ئىچىدىكى دۇنيانى ئىنژېنېرلاش ئىقتىدارىمىز ناھايتى تېز سۈرئەتتە تەرەققىي قىلماقتا. نۇرغۇنلىغان ساھەلەرنىڭ ھاكاۋۇرلىقى تەۋرىنىپ قالماقتا. بۇنىڭدىن كىيىن ئادۋوكاتلار شەخسىيەت ۋە كىملىك مەسىلىلىرىنى قايتىدىن ئويلىشىشى كېرەك؛ ھۆكۈمەتلەر ساقلىقنى ساقلاش ۋە باراۋەرلىك مەسىلىلىرىنى قايتىدىن ئويلىنىشى لازىم؛ تەنتەربىيە جەمئىيەتلىرى ۋە مائارىپ ئاپپاراتلىرى ئادىل ئويۇن ۋە نەتىجىلەرگە قايتىدىن ئېنىقلىما بېرىشى كېرەك. كۈتۈنۈش فوندى ۋە ئەمگەك كۈچى بازارلىرى كونا ئاتمىش ياشنى يېڭى ئوتتۇز ياش ھېسابلايدىغان دۇنياغا ماسلىشىشى كېرەك. جۈملىدىن ھەممە ساھە بىيو ئىنژېنېرلىق، سايبورگ ۋە ئانئورگانىك ھاياتنىڭ قىيىن مەسىلىلىرى بىلەن يۈزلىشىشى كېرەك.

ئىنسانلارنىڭ تۇنجى گېن گۇرۇپپىسىنى سىزىش ئۈچۈن ئون بەش يىل ۋە 3 مىليارد دوللار كەتكەن ئىدى. بۈگۈن سىز بىر نەچچە ھەپتە ئىچىدە ۋە نەچچە يۈز دوللار خەجلەپ ئادەمنىڭ DNA خەرىتىسىنى سىزىپ چىقالايسىز.^[19] شەخسلەشتۈرۈلگەن دورا، يەنى سىزنىڭلا DNAغا ماس كېلىدىغان دورا ئىشلەپچىقىرىش دەۋرى ئاللىقاچان باشلىنىپ بولدى. ئائىلە دوختۇرى ناھايىتى تېزلا تېخىمۇ ئىشەنچ بىلەن جىگەر راكىغا گىرىپتار بولۇش خەۋپىگە دۇچ كېلىدىغانلىقىڭىزنى، ئەمما يۈرەك كېسىلىگە گىرىپتار بولۇشتىن بەك ئەنسىرەپ كەتمىسىڭىزمۇ بولىدىغانلىقىنى ئېيتالايدۇ.  دۇختۇرىڭىز %92 كىشىگە ماس كېلىدىغان ئاممىباب دورىلارنىڭ سىزگە پايدىسى يوقلىقىنى، ئاممىباپ دورىلارنىڭ ئورنىغا نۇرغۇن كىشىلەرگە ئەجەللىك ھېسابلىنىدىغان، ئەمما سىزگىلا ماس كېلىدىغان باشقا دورا ئىستېمال قىلىشىڭىز كېرەكلىكىنى جەزىملەشتۈرەلەيدۇ. دېمەككى، مۇكەممەل دورىغا يېقىن يول ئالدىمىزدىلا تۇرۇپتۇ.

ھالبۇكى، داۋالاش بىلىملىرىنىڭ ياخشىلىنىشىغا ئەگىشىپ، يېڭى ئەخلاق مەسىلىلىرى بارلىققا كېلىدۇ. ئەخلاقشۇناسلار ۋە قانۇن مۇتەخەسسىسلىرى DNA بىلەن مۇناسىۋەتلىك شەخسىي مەخپىيەتلىك مەسىلىلىرىنى ھەل قىلىشقا تىرىشىۋاتىدۇ. سۇغۇرتا شىركەتلىرى بىزنىڭ گېن ئۇچۇرلىرىمىزنى ئوقۇپ ماشىنا ھەيدىگەندىكى قارام-تەلۋە خاھىشىمىزغا ئالاقىدار گېنىتىكىلىق ئۇچۇرلارنى بايقىۋالسا سۇغۇرتا ھەققىنى ئۆستۈرۈشكە ھوقۇقلۇق بولامدۇ؟ ئادەم ئىشلەتكۈچى ئورۇن بىزنىڭ تەرجىمىھالىمىزنى ئەمەس، بەلكى DNA خەرىتىمىزنى تاپشۇرۇشنى تەلەپ قىلالامدۇ؟ ئادەم ئىشلەتكۈچى ئورۇن كاندىداتنىڭ DNAسى ياخشى بولغانلىقى ئۈچۈن ئۇنى تاللىسا بولامدۇ؟ بۇنداق ئەھۋاللاردا «گىنى كەمسىتىش»كە ئۇچرىغانلىقىمىز ئۈچۈن ئۇلارنىڭ ئۈستىدىن ئەرز قىلالامدۇق؟ يېڭى جانلىق ياكى يېڭى ئورگاننى تەرەققىي قىلدۇرىدىغان شىركەتلەر ئۆزىنىڭ DNA تەرتىپىگە پاتېنت تىزىملىتالامدۇ؟ بىز بىر ئادەمنىڭ نەچچە توخۇسى بولسا ئەجەبلەنمەيمىز، ئەمما مەلۇم بىرى مەلۇم بىر نەسىلگە پۈتۈنلەي ئىگىدارچىلىق قىلسا بولامدۇ؟

گىلگامېش پروجەكتىنىڭ ئەخلاق، ئىجتىمائىي ۋە سىياسىي تەسىرى ۋە بىزنىڭ دەرىجىدىن تاشقىرى ئىنسانلارنى بارلىققا كەلتۈرۈشتىكى يوشۇرۇن قابىلىيىتىمىزگە نىسپەتەن يۇقىرىقىدەك ئىككىلىنىش ھېچ گەپ ئەمەس. كىشىلىك ھوقۇق خىتابنامىسى، دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى ھۆكۈمەت داۋالاش پروگراممىلىرى، دۆلەتنىڭ ساغلاملىق سۇغۇرتا پروگراممىلىرى ۋە پۈتۈن دۆلەتتىكى ئاساسىي قانۇنلار ئىنسانىيەت جەمئىيىتىنىڭ بارلىق ئەزالىرىغا ئادىل مۇئامىلە قىلىشى ۋە ئۇلارنىڭ ساغلاملىقىنى ساقلىشى كېرەكلىكىنى تونۇپ يەتتى. دورىگەرلىك ئاساسلىقى كېسەللىكنىڭ ئالدىنى ئالسا ۋە كېسەللەرنى ساقايتىشتا ئىشقا يارىسا، ھەقىيقەتەن ياخشى ئىش بولىدۇ. بىراق، دورىگەرلىك ئىنسانلارنىڭ ئىقتىدارىنى ئاشۇرۇش بىلەن ئالدىراش بولۇپ كەتسە قانداق ئىشلار يۈز بېرىشى مۇمكىن؟ بارلىق ئىنسانلار ئۆزىنىڭ ئىقتىدارىنى ئاشۇرۇشقا ھوقۇقلۇقمۇ ياكى يېڭى ئادەتتىن تاشقىرى سەرخىللارلا بۇنداق ئىشلارنى قىلالامدۇ؟

كىيىنكى زامانىۋى دۇنيارىمىز تارىختا تۇنجى قېتىم بارلىق ئىنسانلارنىڭ ئاساسىي باراۋەرلىكىنى ئېتىراپ قىلغانلىقىدىن پەخىرلىنىدۇ، شۇنداقتىمۇ بۇنىڭدىن كىيىن ئۇ بارلىق جەمئىيەتلەردە يىڭى باراۋەرسىزلىكنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن. تارىختىن بۇيان، يۇقىرى قاتلامدىكىلەر ئۆزىنى ھەمىشە تۆۋەن قاتلامدىن ئەقىللىق، كۈچلۈك ۋە ئومۇمەن ياخشى ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويۇپ كەلدى. ئۇلار ئادەتتە ئۆزىنى ئالدايتتى. نامرات دېھقان ئائىلىسىدە تۇغۇلغان بىر بوۋاق پادىشاھنىڭ شاھزادىسىدەك ئەقىللىق بولۇشى مۇمكىن ئىدى. بىراق، ئەمدى يېڭى داۋالاش سەۋىيەسىنىڭ ياردىمىدە يۇقىرى قاتلامدىكىلەرنىڭ يۇقىرىقىدەك مەغرۇرلۇقلىرى پات يېقىندا ئوبيېكتىپ رېئاللىققا ئايلىنىشى مۇمكىن.

يۇقىرىدا بايان قىلىنغانلار فانتازىيەلىك رومان ئەمەس. كۆپىنچە فانتازىيەلىك رومانلار بىزگە ئوخشاش ئىنسانلارنىڭ نۇر تېزلىكىدىكى ئالەم كېمىسى ۋە لازېر مىلتىق قاتارلىق ئەۋزەل تېخنىكىلاردىن بەھرىمەن بولىۋاتقان دۇنيانى تەسۋىرلەيتتى. بۇ خىل ھېكايىلەرنىڭ مەركىزىدىكى ئەخلاقىي ۋە سىياسىي قىيىنچىلىقلار ئۆزىمىزنىڭ دۇنياسىدىن ئېلىنغان، ئۇلار پەقەت كەلگۈسىمىزگە قارىتا ھېسسىي ۋە ئىجتىمائىي جىددىيلىكىمىزنى قايتىدىن يارىتىپ چىقىدۇ، خالاس. شۇنداقتىمۇ كەلگۈسىدىكى تېخنىكىلارنىڭ ھەقىقىي يوشۇرۇن كۈچى بىزنىڭ ماشىنا ۋە قوراللارنى ياسىشىمىز ئەمەس، بەلكى ھېسسىياتىمىز ۋە ئارزۇيىمىزنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھالدا ئىنساننىڭ ئۆزىنى ئۆزگەرتىشىدۇر. كۆپەيمەيدىغان ۋە جىنسىيتى بولمىغان، چۈشەنچىلىرىنى بىۋاسىتە باشقا جانلىقلار بىلەن ئورتاقلىشالايدىغان، زېھنىنى مەركەزلەشتۈرۈش ۋە ئەستە تۇتۇش قابىلىيىتى بىزدىن مىڭ ھەسسە ياخشى، ئەزەلدىن ئاچچىقلانمايدىغان ۋە قايغۇرمايدىغان، بىز تەسەۋۋۇر قىلالمايدىغان ھېسسىيات ۋە ئارزۇلىرى بولغان ئەبەدىي قېرىماس سايبورگقا سېلىشتۇرغاندا، ئالەم كېمىسى نېمىتى؟

ئىلمىي فانتازىيىلىك رومانلار يۇقىرىقىدەك كەلگۈسىنى ناھايىتى ئاز تەسۋىرلەيدۇ، چۈنكى كەلگۈسىگە بولغان ئېنىق تەسۋىرلەرنىڭ ئۆزى مۈجمەلدۇر. بىر قىسىم دەرىجىدىن تاشقىرى سايبورگنىڭ ھاياتى ھەققىدە فىلىم ئىشلەش نېئاندېرتاللارنىڭ تاماشىبىنلىرى ئۈچۈن ھاملىت ھەققىدە فىلىم ئىشلىگەنگە ئوخشايدۇ. دەرۋەقە، دۇنيانىڭ كەلگۈسى خوجايىنلىرى بىلەن بولغان پەرقىمىز بەلكىم بىزنىڭ نېئاندېرتاللار بىلەن بولغان پەرقىمىزدىنمۇ چوڭ بولۇشى مۇمكىن.  بىز ۋە نېئاندېرتاللار ھېچ بولمىغاندا ئىنسان تۈرىدىن ئىدۇق، بىراق، ۋارىسلىرىمىز تەڭرىگە ئوخشايدۇ.

فىزىكا ئالىملىرى چوڭ پارتلاشنى زىچلىقى پەۋقۇللادە يۇقىرى بولغان غەيرى بىر نۇقتادىن بولۇندى دەپ ئېنىقلىما بەردى. چوڭ پارتلاش تەبىئەتنىڭ بارلىق بىلىنگەن قانۇنلىرى مەۋجۇت بولمايدىغان بىر نۇقتىدۇر. چوڭ پارتلاش يۈز بەرگەندە ۋاقىتمۇ مەۋجۇت بولمىغان. شۇڭا چوڭ پارتلاشتىن ئىلگىرىكى ھەرقانداق نەرسە ھەققىدە سۆزلەش مەنىسىزلىكتۇر. مەن، سەن، ئەرلەر، ئاياللار، مۇھەببەت ۋە ئۆچمەنلىك قاتارلىق پۈتۈن دۇنيايىمىزغا مەنە بېرىدىغان ئوقۇملار مەنىسىزلىشىدىغان يېڭى بىر غەيرى ھالەتكە تېز يېقىنلىشىۋاتقان بولۇشىمىز مۇمكىن. بۇ نۇقتىدىن ھالقىغان ھەر قانداق ئىش بىز ئۈچۈن مەناسىزدۇر.

فرانكېنستېين(Frankenstein)نىڭ بېشارىتى

1818-يىلى مارىي شېللېي(Mary Shelley) فرانكېنستېيننى نەشر قىلدۇردى، بۇ ئەسەر بىر ئالىم ياسىغان سۈنئىي مەخلۇقنىڭ كونتروللۇقتىن چىقىپ، ئىنسانلارغا بالايى-ئاپەت كەلتۈرىدىغانلىقىدەك ھېكايىنى بايان قىلىدۇ. يېقىنقى ئىككى ئەسىردە، ئوخشاش ھېكايىلەر ساناپ بولغىلى بولمايدىغان نۇسخىدا قايتا-قايتا سۆزلەندى. بۇ خىل ھېكايىلەر يېڭى ئىلمىي ئەپسانىلىرىمىزنىڭ مەركىزى تۈۋرۈكىگە ئايلاندى. قارىماققا فىرانكېنسىتېين ئەگەر بىز تەڭرى بىلەن ئوينىشىپ  ھاياتلىقنى ئىنژېنېرلىماقچى بولساق، قاتتىق جازالىنىدىغانلىقىمىزنى ئاگاھلاندۇرىدىغاندەك قىلىدۇ. ئەمما بۇ ھېكايىنىڭ تېخىمۇ چوڭقۇر مەنىسى بار.

فرانكېنسىتېين ئەپسانىسى بىزنى ئىنسانلارنىڭ ئاخىرقى كۈنلىرىنىڭ يېقىنلىشىۋاتقانلىقىدەك پاكىت بىلەن يۈزلەشتۈرىدۇ.  ناۋادا بەزى يادرو ياكى ئېكولوگىيەلىك ئاپەتلەر يۈز بەرمىسە، ھېكايىدا سۆزلەنگىنىدەك، تېخنىكىلىق تەرەققىياتنىڭ سۈرئىتى ئىنسانلارغا ئوخشىمايدىغان فىزىئولوگىيىلىك ئىقتىدار، بىلىش ۋە ھېسسىي دۇنياغا ئىگە جانلىقلارنىڭ پات ئارىدا ئىنسانلارنىڭ ئورنىنى ئالىدىغانلىقىدەك ئاقىۋەت كېلىپ چىقىدۇ. بۇ كۆپىنچە ئىنسانلارنى تولىمۇ بىئارام قىلىدىغان ئىش. بىز كەلگۈسىدە بىزگە ئوخشاش ئىنسانلارنىڭ تېز ئۇچار ئالەم كېمىسىدە سەييارىلەر ئارا سەپەر قىلىدىغانلىقىغا ئىشىنىشنى خالايمىز. بىز كەلگۈسىدە بىزدەك ھېسسىيات ۋە كىملىككە ئىگە جانلىقلارنىڭ مەۋجۇت بولۇپ تۇرۇشىنى، يەرشارىدىكى ئورنىمىزنىڭ بىزنى ئىقتىدارسىز ھالغا چۈشۈرۈپ قويىدىغان ناتۇنۇش ھاياتلىق شەكلى تەرىپىدىن ئىگىلىۋېلىنىش مۇمكىنچىلىكىنى ئويلاشنى خالىمايمىز.

بىز قانداقتۇر دوكتور فرانكېنستېيننىڭ قورقۇنچلۇق ئالۋاستىنى ياراتقانلىقىنى، ئۆزىمىزنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن بۇ قورقۇنچلىق مەخلۇقنى يوقىتىشىمىز كېرەكلىكىدەك خىيالدىن راھەت تاپىمىز. بىز بۇ ھېكايىنى مۇشۇ خىل شەكىلدە سۆزلەشنى ياخشى كۆرىمىز، چۈنكى مۇشۇنداق سۆزلەنسە بىزنىڭ بارلىق جانلىقلارنىڭ ئەڭ ياخشىسى ئىكەنلىكىمىزنى، بىزدىن بۇرۇن ۋە كىيىنمۇ بىزدىن ياخشى جانلىقلارنىڭ مەڭگۈ مەۋجۇت بولمايدىغانلىقىنى ئىما قىلغان بولىمىز. بىزنى ئىسلاھ قىلىدىغان ھەرقانداق ئۇرۇنۇش مۇقەررەر مەغلۇپ بولىدۇ، چۈنكى بەدىنىمىزنى ئىسلاھ قىلغان تەقدىردىمۇ روھىمىزغا ئىلاج يوق.

بىزنىڭ ئالىملارنىڭ بەدەننى ئىژېنېرلىغانغا ئوخشاشلا روھنىمۇ ئىنژېنېرلىيالايدىغانلىقىنى، كەلگۈسىدىكى دوكتور فىرانكېنسىتېيننىڭ بىزدىن ھەقىقىي ئۈستۈن تۇرىدىغان جانلىق يارىتالايدىغانلىقىنى، بۇ يارىتىلغان جانلىقنىڭ بىز نېئاندېرتاللارنى كۆزگە ئىلمىغىنىمىزدەك بىزنىمۇ كۆزگە ئىلمايدىغانلىقىنى قوبۇل قىلىشىمىز تەسكە توختايدۇ.

بىز بۈگۈنكى فرانكېنسىتېيننىڭ بىشارىتىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇلامدۇق-يوق بۇنى جەزملەشتۈرەلمەيمىز. كەلگۈسى نامەلۇمدۇر، ئەگەر ئاخىرقى بىر نەچچە بەتتە سۆزلەنگەن مۆلچەرلەر تولۇق ئەمەلگە ئاشسا ھەيران قالارلىق ئىش بولىدۇ. تارىخ بىزگە شۇنى ئۆگەتتىكى، يىقىن كۆرۈنگەن ئىشلار ئويلىمىغان توسالغۇلار سەۋەبىدىن ھەرگىزمۇ ئەمەلگە ئاشماسلىقى مۇمكىن، ئەمما تەسەۋۋۇر قىلىنمىغان باشقا ئىشلار ئەمەلگە ئېشىپمۇ قالىدۇ. مەسىلەن، 1940-يىللىرى يادرو دەۋرى باشلانغاندا، 2000-يىللاردىكى يادرو دۇنياسى ھەققىدە نۇرغۇن پەرەزلەر ئوتتۇرىغا قويۇلغان. سۈنئى ھەمراھ ۋە ئاپوللو 11 كەلگۈسى دۇنيانىڭ تەسەۋۋۇرىنى يالقۇنجاتقاندا، كۆپچىلىك 20-ئەسىرنىڭ ئاخىرىدا كىشىلەرنىڭ مارس ۋە پلۇتوندىكى ئالەم مۇستەملىكىلىرىدە ياشايدىغانلىقىنى پەرەز قىلىشقان ئىدى. بۇ پەرەزلەرنىڭ ئاز بىر قىسمى ئەمەلگە ئاشتى. يەنە بىر تەرەپتىن، ھېچكىم ئىنتېرنېتنى ئالدىن پەرەز قىلمىغانىدى.

بۇ سەۋەپتىن، رەقەملىك جانلىقلار تەرىپىدىن ئېچىلىدىغان داۋالارغا قارشى كىشىنى مەمنۇن قىلىدىغان مەسئۇلىيەت سوغۇرتىسى سېتىۋېلىش ئۈچۈن  ئالدىراپ يولغا چىقمىغان ياخشى. يۇقارىدا سۆزلەنگەن فانتازىيەلەر ياكى قاباھەتلىك چۈشلەر تەسەۋۋۇرىڭىزنى قوزغىتىدىغان نەرسىلەرلا، خالاس. بىز تارىخنىڭ كېيىنكى باسقۇچىنىڭ تېخنىكا ۋە تەشكىلىي جەھەتتىكى ئۆزگىرىشنىلا ئەمەس، بەلكى ئىنسانلارنىڭ ئاڭ ۋە كىملىكىدىكى تۈپ ئۆزگىرىشلەرنىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالىدىغانلىقىنى ئەستايىدىل ئويلىنىشىمىز كېرەك. بۇلار ھەتتاكى «ئىنسان» دېگەن ئاتالغۇغىمۇ سوئال قويىدىغان ئەڭ تۈپكى ئىسلاھاتتۇر. قانچىلىك ۋاقتىمىز بار؟ بۇنى ھېچكىم بىلمەيدۇ. يۇقىرىدا دەپ ئۆتكىنىمىزدەك، بەزىلەر 2050-يىلغا بارغاندا ئىنسانلارنىڭ ئۆلمەيدىغانلىقىنى پەرەز قىلىشىدۇ. رادىكال بولمىغان پەرەزلەرمۇ كېيىنكى ئەسىر ياكى كېيىنكى مىڭ يىلدا ئىنسانلارنىڭ ئۆلمەيدىغان سەۋىيەگە يېتىدىغانلىقىنى پەرەز قىلىشىدۇ. شۇنداقتىمۇ ئىنسانلارنىڭ 70،000 يىللىق تارىخى نۇقتىسىدىن ئېيتقاندا، بۇنداق غايەت زور مۆجىزىلەرگە بىر نەچچە مىڭ يىل ساقلاش ھېچ گەپ ئەمەس.

ئەگەر راستىنلا ئىنسانلار تارىخ بېتىدىن يوقىلىدىغان ئىش بولسا، ئۇنداقتا ئاخىرقى ئەۋلادلىرىمىزنىڭ بىرى بىر ئاز ۋاقىت سەرپ قىلىپ، مۇنداق سوئالغا جاۋاب بېرىشى كېرەك: بىز نېمىگە ئايلىنىشنى خالايمىز؟ بۇ خىل سوئال بەزىدە ئىنساننى ئەلالاشتۇرۇش سوئالى دەپمۇ ئاتىلىدىغان بولۇپ، ھازىرقى سىياسىيونلار، پەيلاسوپلار، ئالىملار ۋە ئادەتتىكى كىشىلەر ئارىسىدىكى قايناۋاتقان مۇنازىرىلەرنى پەس كويغا چۈشۈرىدۇ. بۈگۈنكى دىن، ئىدىئولوگىيە، دۆلەتلەر ۋە سىنىپلار ھەققىدىكى مۇنازىرىلەر ئىنسانلارنىڭ يوقىلىشى بىلەن تەڭ يوقىلىشى مۇمكىن. ئەگەر ۋارىسلىرىمىز ھەقىقەتەن باشقا بىر ئاڭ سەۋىيىسىدە ھەرىكەت قىلسا، ئۇلارنىڭ خىرىستىئان ياكى ئىسلامغا قىزىقىدىغانلىقى، ئىجتىمائىي تەشكىلاتلىرىنىڭ كوممۇنىستىك ياكى كاپىتالىستىك بولۇشى ياكى جىنسلارنىڭ ئەر ياكى ئايال بولىشى گۇمانلىقتەك قىلىدۇ.

تارىخ ھەققىدىكى چوڭ مۇنازىرىلەر تولىمۇ موھىمدۇر، چۈنكى بۇ يېڭى دەۋر ئىلاھلىرىمۇ ئالدى بىلەن بىز ئىنسانلار تەرىپىدىن لايىھەلەنگەن ۋە مەدەنىيەت ئۇقۇمىمىزنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىغان. يىڭى دەۋر ئىلاھلىرى كاپىتالىزم، ئىسلام ياكى فېمىنىزىم تەسەۋۋۇرى بويىچە بولامدۇ؟ ئوخشىمىغان جاۋابلار ئۇلارنىڭ لايىھەلىنىشىنى پۈتۈنلەي ئوخشىمىغان يۆنىلىشكە باشلايدۇ.

كۆپىنچە كىشىلەر بۇنداق نەرسىلەرنى ئويلىماسلىقنى ياخشى كۆرىدۇ. ھەتتا بىئولوگىيە ئالىملىرىمۇ «نېمە مەنئى قىلىنىدۇ؟» دېگەن باشقا بىر سوئالغا جاۋاب بېرىشنى تاللايدۇ. تىرىكلەر ئۈستىدە گىن تەجرىبىسى قىلسا بولامدۇ؟ چۈشۈرۈۋېتىلگەن ھامىلىدىچۇ؟ غول ھۈجەيرىدىچۇ؟ قويلارنى كلونلاش ئەخلاقلىق ئىشمۇ؟ شىمپەنزىنىچۇ كىلونلاشچۇ؟ ئىنسانلارنىچۇ؟ بۇلارنىڭ ھەممىسى مۇھىم سوئاللاردۇر، ئەمما بىزنىڭ تۇرمۇزغا دەسسەپ، ئىنسانلارنى باشقا بىر جانلىققا ئەلالاشتۇرىدىغان ئىلمىي تۈرلەرنى توختىتىشنى تەسەۋۋۇر قىلىشىمىز ساددىلىقتۇر. چۈنكى بۇ تۈرلەر گىلگامېش تۈرى بىلەن چەمبەرچاس چىرمىشىپ كەتكەن. ئالىملاردىن نېمىشقا گېننى تەتقىق قىلىدىغانلىقىنى ياكى مېڭىنى كومپيۇتېرغا ئۇلىماقچى ياكى كومپيۇتېرنىڭ ئىچىدە زېھىن ياراتماقچى بولغانلىقىنى سوراپ بېقىڭ. ئون قېتىمنىڭ توققۇزىدا «بىز بۇلارنى كېسەللىكلەرنى داۋالاش ۋە ئىنسانلارنىڭ ھاياتىنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن قىلىۋاتىمىز» دېگەن ئۆلچەملىك جاۋابقا ئېرىشىسىز. گەرچە كومپيۇتېرنىڭ ئىچىدە مىڭە پەيدا قىلىشنىڭ تەسىرى روھىي كېسەللىكلەرنى داۋالاشقا قارىغاندا تېخىمۇ فانتازىيەلىك بولسىمۇ، ئەمما يۇقىرىقىسى ئالىملارنىڭ ئۆزىنى ئاقلايدىغان ئۆلچەملىك جاۋابىدۇر، چۈنكى ھېچكىم بۇ جاۋاپنى تالاش-تارتىش قىلمايدۇ. بۇ سەۋەپتىن گىلگامېش تۈرى ئىلىم-پەننىڭ بايراقدارىغا ئايلانغان. ئۇ ئىلىم-پەننىڭ قىلغانلىرىنىڭ ھەممىسىنى ئاقلاشقا تىرىشىدۇ. قىسقىسى، دوكتور فرانكېنسىتېين گىلگامېشنىڭ مۈرىسىگە مېنىۋالغان. گىلگامېشنى توسۇش مۇمكىن بولمىغاچقا، دوكتور فرانكېنشتېيننى توسۇشمۇ مۇمكىن بولمايدۇ.

بىز قىلالايدىغان بىردىنبىر ئىش ئالىملارنىڭ تەتقىقات يۆنىلىشىگە تەسىر كۆرسىتىشتۇر. بىراق، بىز ئۇزۇنغا قالمايلا ئارزۇيىمىزنى ئىنژېنېرلىيالايدىغانلىقىمىز ئۈچۈن، بەلكىم دۇچ كېلىدىغان ھەقىقىي سوئالىمىز «بىز نېمىگە ئايلىنىشنى خالايمىز؟» ئەمەس، بەلكى «بىزگە ھەقىقىي نېمە لازىم؟» بولۇشى كېرەك. بۇنداق سوئاللاردىن چۆچۈپ باقمىغانلار بەلكىم بۇ سوئاللارغا سەل قارىغانلار بولۇشى مۇمكىن.

[1] Keith T. Paige et al., ‘De Novo Cartilage Generation Using Calcium Alginate-Chondrocyte Constructs’, Plastic and Reconstructive Surgery 97:1 (1996), 168–78.

[2] Gary Walsh, ‘Therapeutic Insulins and Their Large-Scale Manufacture’, Applied Microbiology and Biotechnology 67:2 (2005), 151–9.

[3] James G. Wallis et al., ‘Expression of a Synthetic Antifreeze Protein in Potato Reduces Electrolyte Release at Freezing Temperatures’, Plant Molecular Biology 35:3 (1997), 323–30.

[4] Robert J. Wall et al., ‘Genetically Enhanced Cows Resist Intramammary Staphylococcus Aureus Infection’, Nature Biotechnology 23:4 (2005), 445–51.

[5] Liangxue Lai et al., ‘Generation of Cloned Transgenic Pigs Rich in Omega-3 Fatty Acids’, Nature Biotechnology 24:4 (2006), 435–6.

[6] Ya-Ping Tang et al., ‘Genetic Enhancement of Learning and Memory in Mice’, Nature 401 (1999), 63–9.

[7] Zoe R. Donaldson and Larry J. Young, ‘Oxytocin, Vasopressin and the Neurogenetics of Sociality’, Science 322:5903 (2008), 900–904; Zoe R. Donaldson, ‘Production of Germline Transgenic Prairie Voles (Microtus Ochrogaster) Using Lentiviral Vectors’, Biology of Reproduction 81:6 (2009), 1,189–95.

[8] Terri Pous, ‘Siberian Discovery Could Bring Scientists Closer to Cloning Woolly Mammoth’, Time, 17 September 2012, accessed 19 February 2013; Pasqualino Loi et al, ‘Biological time machines: a realistic approach for cloning an extinct mammal’, Endangered Species Research 14 (2011), 227–33; Leon Huynen, Craig D. Millar and David M. Lambert, ‘Resurrecting ancient animal genomes: The extinct moa and more’, Bioessays 34 (2012), 661–9.

[9] Nicholas Wade, ‘Scientists in Germany Draft Neanderthal Genome’, New York Times, 12 February 2009, accessed 10 December 2010, http://www.nytimes.com/2009/02/13/science/13neanderthal.html?_r=2&ref=science; Zack Zorich, ‘Should We Clone Neanderthals?’, Archaeology 63:2 (2009), accessed 10 December 2010, http://www.archaeology.org/1003/etc/neanderthals.html.

[10] Robert H. Waterston et al., ‘Initial Sequencing and Comparative Analysis of the Mouse Genome’, Nature 420:6915 (2002), 520.

[11] ‘Hybrid Insect Micro Electromechanical Systems (HI-MEMS)’, Microsystems Technology Office, DARPA, accessed 22 March 2012, http://www.darpa.mil/Our_Work/MTO/Programs/Hybrid_Insect_Micro_Electromechanical_Systems_prcent28HIMEMSpercent29.aspx. See also: Sally Adee, ‘NuclearPowered Transponder for Cyborg Insect’, IEEE Spectrum, December 2009, accessed 10 December 2010, http://spectrum.ieee.org/semiconductors/devices/nuclearpowered-transponder-for-cyborginsect?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feedpercent3A+IeeeSpectrum+percent28IEEE+Spectrumpercent29&utm_content=Google+Reader; Jessica Marshall, ‘The Fly Who Bugged Me’, New Scientist 197:2646 (2008), 40–3; Emily Singer, ‘Send in the Rescue Rats’, New Scientist 183:2466 (2004), 21–2; Susan Brown, ‘Stealth Sharks to Patrol the High Seas’, New Scientist 189:2541 (2006), 30–1.

[12] Bill Christensen, ‘Military Plans Cyborg Sharks’, Live Science, 7 March 2006, accessed 10 December 2010, http://www.livescience.com/technology/060307_shark_implant.html.

[13] ‘Cochlear Implants’, National Institute on Deafness and Other Communication Disorders, accessed 22 March 2012, http://www.nidcd.nih.gov/health/hearing/pages/coch.aspx.

[14] Retina Implant, http://www.retina-implant.de/en/doctors/technology/default.aspx.

[15] David Brown, ‘For 1st Woman With Bionic Arm, a New Life is Within Reach’, Washington Post, 14 September 2006, accessed 10 December 2010, http://www.washingtonpost.com/wpdyn/content/article/2006/o9/13/AR2006091302271.html?nav=E8.

[16] Miguel Nicolelis, Beyond Boundaries: The New Neuroscience of Connecting Brains and Machines – and How it Will Change Our Lives (New York: Times Books, 2011).

[17] Chris Berdik, ‘Turning Thought into Words’, BU Today, 15 October 2008, accessed 22 March 2012, http://www.bu.edu/today/2008/turning-thoughts-into-words/.

[18] Jonathan Fildes, ‘Artificial Brain “10 years away” ’, BBC News, 22 July 2009, accessed 19 September 2012, http://news.bbc.c0.uk/2/hi/8164060.stm.

[19] Radoje Drmanac et al., ‘Human Genome Sequencing Using Unchained Base Reads on Self- Assembling DNA Nanoarrays’, Science 327:5961 (2010), 78–81; ‘Complete Genomics’ website: http://www.completegenomics.com/; Rob Waters, ‘Complete Genomics Gets Gene Sequencing

under $5000 (Update 1)’, Bloomberg, 5 November 2009, accessed 10 December 2010; http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aWutnyE4S0Ww; Fergus Walsh, ‘Era of Personalized Medicine Awaits’, BBC News, last updated 8 April 2009, accessed 22 March 2012, http://news.bbc.co.Uk/2/hi/health/7954968.stm; Leena Rao, ‘PayPal Co-Founder and Founders Fund Partner Joins DNA Sequencing Firm Halcyon Molecular’, TechCrunch, 24 September 2009, accessed 10 December 2010, http://techcrunch.com/2009/09/24/paypal-cofounder-and-founders-fund-partner-joins-dna-sequencing-firm-halcyon-molecular/.

20. The End of Homo Sapiens

THIS BOOK BEGAN BY PRESENTING HISTORY as the next stage in the continuum of physics to chemistry to biology. Sapiens are subject to the same physical forces, chemical reactions and natural-selection processes that govern all living beings. Natural selection may have provided Homo sapiens with a much larger playing field than it has given to any other organism, but the field has still had its boundaries. The implication has been that, no matter what their efforts and achievements, Sapiens are incapable of breaking free of their biologically determined limits.

But at the dawn of the twenty-first century, this is no longer true: Homo sapiens is transcending those limits. It is now beginning to break the laws of natural selection, replacing them with the laws of intelligent design.

For close to 4 billion years, every single organism on the planet evolved subject to natural selection. Not even one was designed by an intelligent creator. The giraffe, for example, got its long neck thanks to competition between archaic giraffes rather than to the whims of a super-intelligent being. Proto-giraffes who had longer necks had access to more food and consequently produced more offspring than did those with shorter necks. Nobody, certainly not the giraffes, said, ‘A long neck would enable giraffes to munch leaves off the treetops. Let’s extend it.’ The beauty of Darwin’s theory is that it does not need to assume an intelligent designer to explain how giraffes ended up with long necks.

For billions of years, intelligent design was not even an option, because there was no _ intelligence which could design things. Microorganisms, which until quite recently were the only living things around, are capable of amazing feats. A microorganism belonging to one species can incorporate genetic codes from a completely different species into its cell and thereby gain new capabilities, such as resistance to antibiotics. Yet, as best we know, microorganisms have no consciousness, no aims in life, and no ability to plan ahead.

At some stage organisms such as giraffes, dolphins, chimpanzees and Neanderthals evolved consciousness and the ability to plan ahead. But even if a Neanderthal fantasised about fowls so fat and slow-moving that he could just scoop them up whenever he was hungry, he had no way of turning that fantasy into reality. He had to hunt the birds that had been naturally selected.

The first crack in the old regime appeared about 10,000 years ago, during the Agricultural Revolution. Sapiens who dreamed of fat, slow- moving chickens discovered that if they mated the fattest hen with the slowest cock, some of their offspring would be both fat and slow. If you mated those offspring with each other, you could produce a line of fat, slow birds. It was a race of chickens unknown to nature, produced by the intelligent design not of a god but of a human.

Still, compared to an all-powerful deity, Homo sapiens had limited design skills. Sapiens could use selective breeding to detour around and accelerate the natural-selection processes that normally affected chickens, but they could not introduce completely new characteristics that were absent from the genetic pool of wild chickens. In a way, the relationship between Homo sapiens and chickens was similar to many other symbiotic relationships that have so often arisen on their own in nature. Sapiens exerted peculiar selective pressures on chickens that caused the fat and slow ones to proliferate, just as pollinating bees select flowers, causing the bright colourful ones to proliferate.

Today, the 4-billion-year-old regime of natural selection is facing a completely different challenge. In laboratories throughout the world, scientists are engineering living beings. They break the laws of natural selection with impunity, unbridled even by an organisms original characteristics. Eduardo Kac, a Brazilian bio-artist, decided in 2000 to create a new work of art: a fluorescent green rabbit. Kac contacted a French laboratory and offered it a fee to engineer a radiant bunny according to his specifications. The French scientists took a run-of-the- mill white rabbit embryo, implanted in its DNA a gene taken from a green fluorescent jellyfish, and voila! One green fluorescent rabbit for le monsieur. Kac named the rabbit Alba.

It is impossible to explain the existence of Alba through the laws of natural selection. She is the product of intelligent design. She is also a harbinger of things to come. If the potential Alba signifies is realised in full – and if humankind doesn’t annihilate itself meanwhile — the Scientific Revolution might prove itself far greater than a mere historical revolution. It may turn out to be the most important biological revolution since the appearance of life on earth. After 4 billion years of natural selection, Alba stands at the dawn of a new cosmic era, in which life will be ruled by intelligent design. If this happens, the whole of human history up to that point might, with hindsight, be reinterpreted as a process of experimentation and apprenticeship that revolutionised the game of life. Such a process should be understood from a cosmic perspective of billions of years, rather than from a human perspective of millennia.

Biologists the world over are locked in battle with the intelligent- design movement, which opposes the teaching of Darwinian evolution in schools and claims that biological complexity proves there must be a creator who thought out all biological details in advance. The biologists are right about the past, but the proponents of intelligent design might, ironically, be right about the future.

At the time of writing, the replacement of natural selection by intelligent design could happen in any of three ways: through biological engineering, cyborg engineering (cyborgs are beings that combine organic with non-organic parts) or the engineering of inorganic life.

Of Mice and Men

Biological engineering is deliberate human intervention on the biological level (e.g. implanting a gene) aimed at modifying an organisms shape, capabilities, needs or desires, in order to realize some preconceived cultural idea, such as the artistic predilections of Eduardo Kac.

There is nothing new about biological engineering, per se. People have been using it for millennia in order to reshape themselves and other organisms. A simple example is castration. Humans have been castrating bulls for perhaps 10,000 years in order to create oxen. Oxen are less aggressive, and are thus easier to train to pull ploughs. Humans also castrated their own young males to create soprano singers with enchanting voices and eunuchs who could safely be entrusted with overseeing the sultans harem.

But recent advances in our understanding of how organisms work, down to the cellular and nuclear levels, have opened up previously unimaginable possibilities. For instance, we can today not merely castrate a man, but also change his sex through surgical and hormonal treatments. But that’s not all. Consider the surprise, disgust and consternation that ensued when, in 1996, the following photograph appeared in newspapers and on television:

46. A mouse on whose back scientists grew an ‘ear’ made of cattle cartilage cells. It is an eerie echo of the lion-man statue from the Stadel Cave. Thirty thousand years ago, humans were already fantasising about combining different species. Today, they can actually produce such chimeras.

No, Photoshop was not involved. It’s an untouched photo of a real mouse on whose back scientists implanted cattle cartilage cells. The scientists were able to control the growth of the new tissue, shaping it in this case into something that looks like a human ear. The process may soon enable scientists to manufacture artificial ears, which could then be implanted in humans.!

Even more remarkable wonders can be performed with genetic engineering, which is why it raises a host of ethical, political and ideological issues. And it’s not just pious monotheists who object that man should not usurp God’s role. Many confirmed atheists are no less shocked by the idea that scientists are stepping into nature’s shoes. Animal-rights activists decry the suffering caused to lab animals in genetic engineering experiments, and to the farmyard animals that are engineered in complete disregard of their needs and desires. Human- rights activists are afraid that genetic engineering might be used to create supermen who will make serfs of the rest of us. Jeremiahs offer apocalyptic visions of bio-dictatorships that will clone fearless soldiers and obedient workers. The prevailing feeling is that too many opportunities are opening too quickly and that our ability to modify genes is outpacing our capacity for making wise and far-sighted use of the skill.

The result is that we’re at present using only a fraction of the potential of genetic engineering. Most of the organisms now being engineered are those with the weakest political lobbies – plants, fungi, bacteria and insects. For example, lines of E. coli, a bacterium that lives symbiotically in the human gut (and which makes headlines when it gets out of the gut and causes deadly infections), have been genetically engineered to produce biofuel.2 E. coli and several species of fungi have also been engineered to produce insulin, thereby lowering the cost of diabetes treatment.? A gene extracted from an Arctic fish has been inserted into potatoes, making the plants more frost-resistant.4

A few mammals have also been subject to genetic engineering. Every year the dairy industry suffers billions of dollars in damages due to mastitis, a disease that strikes dairy-cow udders. Scientists are currently experimenting with genetically engineered cows whose milk contains lysostaphin, a biochemical that attacks the bacteria responsible for the disease.5 The pork industry, which has suffered from falling sales because consumers are wary of the unhealthy fats in ham and bacon, has hopes for a still-experimental line of pigs implanted with genetic material from a worm. The new genes cause the pigs to turn bad omega 6 fatty acid into its healthy cousin, omega 3.6

The next generation of genetic engineering will make pigs with good fat look like child’s play. Geneticists have managed not merely to extend sixfold the average life expectancy of worms, but also to engineer genius mice that display much-improved memory and learning skills.7 Voles are small, stout rodents resembling mice, and most varieties of voles are promiscuous. But there is one species in which boy and girl voles form lasting and monogamous relationships. Geneticists claim to have isolated the genes responsible for vole monogamy. If the addition of a gene can turn a vole Don Juan into a loyal and loving husband, are we far off from being able to genetically engineer not only the individual abilities of rodents (and humans), but also their social structures?8

The Return of the Neanderthals

But geneticists do not only want to transform living lineages. They aim to revive extinct creatures as well. And not just dinosaurs, as in Jurassic Park. A team of Russian, Japanese and Korean scientists has recently mapped the genome of ancient mammoths, found frozen in the Siberian ice. They now plan to take a fertilised egg-cell of a present-day elephant, replace the elephantine DNA with a reconstructed mammoth DNA, and implant the egg in the womb of an elephant. After about twenty-two months, they expect the first mammoth in 5,000 years to be born.?

But why stop at mammoths? Professor George Church of Harvard University recently suggested that, with the completion of the Neanderthal Genome Project, we can now implant reconstructed Neanderthal DNA into a Sapiens ovum, thus producing the first Neanderthal child in 30,000 years. Church claimed that he could do the job for a paltry $30 million. Several women have already volunteered to serve as surrogate mothers. 19

What do we need Neanderthals for? Some argue that if we could study live Neanderthals, we could answer some of the most nagging questions about the origins and uniqueness of Homo sapiens. By comparing a Neanderthal to a Homo sapiens brain, and mapping out where their structures differ, perhaps we could identify what biological change produced consciousness as we experience it. There’s an ethical reason, too — some have argued that if Homo sapiens was responsible for the extinction of the Neanderthals, it has a moral duty to resurrect them. And having some Neanderthals around might be useful. Lots of industrialists would be glad to pay one Neanderthal to do the menial work of two Sapiens.

But why stop even at Neanderthals? Why not go back to God’s drawing board and design a better Sapiens? The abilities, needs and desires of Homo sapiens have a genetic basis, and the Sapiens genome is no more complex than that of voles and mice. (The mouse genome contains about 2.5 billion nucleobases, the Sapiens genome about 2.9 billion bases — meaning the latter is only 14 per cent larger.)!1 In the medium range — perhaps in a few decades – genetic engineering and other forms of biological engineering might enable us to make far- reaching alterations not only to our physiology, immune system and life expectancy, but also to our intellectual and emotional capacities. If genetic engineering can create genius mice, why not genius humans? If it can create monogamous voles, why not humans hard-wired to remain faithful to their partners?

The Cognitive Revolution that turned Homo sapiens from an insignificant ape into the master of the world did not require any noticeable change in physiology or even in the size and external shape of the Sapiens brain. It apparently involved no more than a few small changes to internal brain structure. Perhaps another small change would be enough to ignite a Second Cognitive Revolution, create a completely new type of consciousness, and transform Homo sapiens into something altogether different.

True, we still don’t have the acumen to achieve this, but there seems to be no insurmountable technical barrier preventing us from producing superhumans. The main obstacles are the ethical and political objections that have slowed down research on humans. And no matter how convincing the ethical arguments may be, it is hard to see how they can hold back the next step for long, especially if what is at stake is the possibility of prolonging human life indefinitely, conquering incurable diseases, and upgrading our cognitive and emotional abilities.

What would happen, for example, if we developed a cure for Alzheimer’s disease that, as a side benefit, could dramatically improve the memories of healthy people? Would anyone be able to halt the relevant research? And when the cure is developed, could any law enforcement agency limit it to Alzheimer’s patients and prevent healthy people from using it to acquire super-memories?

It’s unclear whether bioengineering could really resurrect the Neanderthals, but it would very likely bring down the curtain on Homo sapiens. Tinkering with our genes won’t necessarily kill us. But we might fiddle with Homo sapiens to such an extent that we would no longer be Homo sapiens.

Bionic Life

There is another new technology which could change the laws of life: cyborg engineering. Cyborgs are beings which combine organic and inorganic parts, such as a human with bionic hands. In a sense, nearly all of us are bionic these days, since our natural senses and functions are supplemented by devices such as eyeglasses, pacemakers, orthotics, and even computers and mobile phones (which relieve our brains of some of their data storage and processing burdens). We stand poised on the brink of becoming true cyborgs, of having inorganic features that are inseparable from our bodies, features that modify our abilities, desires, personalities and identities.

The Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA), a US military research agency, is developing cyborgs out of insects. The idea is to implant electronic chips, detectors and processors in the body of a fly or cockroach, which will enable either a human or an automatic operator to control the insect’s movements remotely and to absorb and transmit information. Such a fly could be sitting on the wall at enemy headquarters, eavesdrop on the most secret conversations, and if it isn’t caught first by a spider, could inform us exactly what the enemy is planning.12 In 2006 the US Naval Undersea Warfare Center reported its intention to develop cyborg sharks, declaring, ‘NUWC is developing a fish tag whose goal is behaviour control of host animals via neural implants.’ The developers hope to identify underwater electromagnetic fields made by submarines and mines, by exploiting the natural magnetic detecting capabilities of sharks, which are superior to those of any man-made detectors.13

Sapiens, too, are being turned into cyborgs. The newest generation of hearing aids are sometimes referred to as ‘bionic ears’. The device consists of an implant that absorbs sound through a microphone located in the outer part of the ear. The implant filters the sounds, identifies human voices, and translates them into electric signals that are sent directly to the central auditory nerve and from there to the brain.14

Retina Implant, a government-sponsored German company, is developing a retinal prosthesis that may allow blind people to gain partial vision. It involves implanting a small microchip inside the patient’s eye. Photocells absorb light falling on the eye and transform it into electrical energy, which stimulates the intact nerve cells in the retina. The nervous impulses from these cells stimulate the brain, where they are translated into sight. At present the technology allows patients to orientate themselves in space, identify letters, and even recognise faces.15

Jesse Sullivan, an American electrician, lost both arms up to the shoulder in a 2001 accident. Today he uses two bionic arms, courtesy of the Rehabilitation Institute of Chicago. The special feature of Jesse’s new arms is that they are operated by thought alone. Neural signals arriving from Jesse’s brain are translated by micro-computers into electrical commands, and the arms move. When Jesse wants to raise his arm, he does what any normal person unconsciously does — and the arm rises. These arms can perform a much more limited range of movements than organic arms, but they enable Jesse to carry out simple daily functions. A similar bionic arm has recently been outfitted for Claudia Mitchell, an American soldier who lost her arm in a motorcycle accident. Scientists believe that we will soon have bionic arms that will not only move when willed to move, but will also be able to transmit signals back to the brain, thereby enabling amputees to regain even the sensation of touch!16

47. Jesse Sullivan and Claudia Mitchell holding hands. The amazing thing about their bionic arms is that they are operated by thought.

At present these bionic arms are a poor replacement for our organic originals, but they have the potential for unlimited development. Bionic arms, for example, can be made far more powerful than their organic kin, making even a boxing champion feel like a weakling. Moreover, bionic arms have the advantage that they can be replaced every few years, or detached from the body and operated at a distance.

Scientists at Duke University in North Carolina have recently demonstrated this with rhesus monkeys whose brains have been implanted with electrodes. The electrodes gather signals from the brain and transmit them to external devices. The monkeys have been trained to control detached bionic arms and legs through thought alone. One monkey, named Aurora, learned to thought-control a detached bionic arm while simultaneously moving her two organic arms. Like some Hindu goddess, Aurora now has three arms, and her arms can be located in different rooms — or even cities. She can sit in her North Carolina lab, scratch her back with one hand, scratch her head with a second hand, and simultaneously steal a banana in New York (although the ability to eat a purloined fruit at a distance remains a dream). Another rhesus monkey, Idoya, won world fame in 2008 when she thought-controlled a pair of bionic legs in Kyoto, Japan, from her North Carolina chair. The legs were twenty times Idoya’s weight. 17

Locked-in syndrome is a condition in which a person loses all or nearly all her ability to move any part of her body, while her cognitive abilities remain intact. Patients suffering from the syndrome have up till now been able to communicate with the outside world only through small eye movements. However, a few patients have had brain-signal- gathering electrodes implanted in their brains. Efforts are being made to translate such signals not merely into movements but also into words. If the experiments succeed, locked-in patients could finally speak directly with the outside world, and we might eventually be able to use the technology to read other peoples minds. 18

Yet of all the projects currently under development, the most revolutionary is the attempt to devise a direct two-way brain-computer interface that will allow computers to read the electrical signals of a human brain, simultaneously transmitting signals that the brain can read in turn. What if such interfaces are used to directly link a brain to the Internet, or to directly link several brains to each other, thereby creating a sort of Inter-brain-net? What might happen to human memory, human consciousness and human identity if the brain has direct access to a collective memory bank? In such a situation, one cyborg could, for example, retrieve the memories of another — not hear about them, not read about them in an autobiography, not imagine them, but directly remember them as if they were his own. Or her own. What happens to concepts such as the self and gender identity when minds become collective? How could you know thyself or follow your dream if the dream is not in your mind but in some collective reservoir of aspirations?

Such a cyborg would no longer be human, or even organic. It would be something completely different. It would be so fundamentally another kind of being that we cannot even grasp the philosophical, psychological or political implications.

Another Life

The third way to change the laws of life is to engineer completely inorganic beings. The most obvious examples are computer programs and computer viruses that can undergo independent evolution.

The field of genetic programming is today one of the most interesting spots in the computer science world. It tries to emulate the methods of genetic evolution. Many programmers dream of creating a program that could learn and evolve completely independently of its creator. In this case, the programmer would be a primum mobile, a first mover, but his creation would be free to evolve in directions neither its maker nor any other human could ever have envisaged.

A prototype for such a program already exists — it’s called a computer virus. As it spreads through the Internet, the virus replicates itself millions upon millions of times, all the while being chased by predatory antivirus programs and competing with other viruses for a place in cyberspace. One day when the virus replicates itself a mistake occurs — a computerised mutation. Perhaps the mutation occurs because the human engineer programmed the virus to make occasional random replication mistakes. Perhaps the mutation was due to a random error. If, by chance, the modified virus is better at evading antivirus programs without losing its ability to invade other computers, it will spread through cyberspace. If so, the mutants will survive and reproduce. As time goes by, cyberspace would be full of new viruses that nobody engineered, and that undergo non-organic evolution.

Are these living creatures? It depends on what you mean by ‘living creatures’. They have certainly been produced by a new evolutionary process, completely independent of the laws and limitations of organic evolution.

Imagine another possibility – suppose you could back up your brain to a portable hard drive and then run it on your laptop. Would your laptop be able to think and feel just like a Sapiens? If so, would it be you or someone else? What if computer programmers could create an entirely new but digital mind, composed of computer code, complete with a sense of self, consciousness and memory? If you ran the program on your computer, would it be a person? If you deleted it could you be charged with murder?

We might soon have the answer to such questions. The Human Brain Project, founded in 2005, hopes to recreate a complete human brain inside a computer, with electronic circuits in the computer emulating neural networks in the brain. The projects director has claimed that, if funded properly, within a decade or two we could have an artificial human brain inside a computer that could talk and behave very much as a human does. If successful, that would mean that after 4 billion years of milling around inside the small world of organic compounds, life will suddenly break out into the vastness of the inorganic realm, ready to take up shapes beyond our wildest dreams. Not all scholars agree that the mind works in a manner analogous to today’s digital computers — and if it doesn’t, present-day computers would not be able to simulate it. Yet it would be foolish to categorically dismiss the possibility before giving it a try. In 2013 the project received a grant of €1 billion from the European Union.19

The Singularity

Presently, only a tiny fraction of these new opportunities have been realised. Yet the world of 2014 is already a world in which culture is releasing itself from the shackles of biology. Our ability to engineer not merely the world around us, but above all the world inside our bodies and minds, is developing at breakneck speed. More and more spheres of activity are being shaken out of their complacent ways. Lawyers need to rethink issues of privacy and identity; governments are faced with rethinking matters of health care and equality; sports associations and educational institutions need to redefine fair play and achievement; pension funds and labour markets should readjust to a world in which sixty might be the new thirty. They must all deal with the conundrums of bioengineering, cyborgs and inorganic life.

Mapping the first human genome required fifteen years and $3 billion. Today you can map a person’s DNA within a few weeks and at the cost of a few hundred dollars.2° The era of personalized medicine — medicine that matches treatment to DNA — has begun. The family doctor could soon tell you with greater certainty that you face high risks of liver cancer, whereas you needn’t worry too much about heart attacks. She could determine that a popular medication that helps 92 per cent of people is useless to you, and you should instead take another pill, fatal to many people but just right for you. The road to near-perfect medicine stands before us.

However, with improvements in medical knowledge will come new ethical conundrums. Ethicists and legal experts are already wrestling with the thorny issue of privacy as it relates to DNA. Would insurance companies be entitled to ask for our DNA scans and to raise premiums if they discover a genetic tendency to reckless behaviour? Would we be required to fax our DNA, rather than our CV, to potential employers? Could an employer favour a candidate because his DNA looks better? Or could we sue in such cases for ‘genetic discrimination’? Could a company that develops a new creature or a new organ register a patent on its DNA sequences? It is obvious that one can own a particular chicken, but can one own an entire species?

Such dilemmas are dwarfed by the ethical, social and _ political implications of the Gilgamesh Project and of our potential new abilities to create superhumans. The Universal Declaration of Human Rights, government medical programmes throughout the world, national health insurance programmes and national constitutions worldwide recognise that a humane society ought to give all its members fair medical treatment and keep them in relatively good health. That was all well and good as long as medicine was chiefly concerned with preventing illness and healing the sick. What might happen once medicine becomes preoccupied with enhancing human abilities? Would all humans be entitled to such enhanced abilities, or would there be a new superhuman elite?

Our late modern world prides itself on recognising, for the first time in history, the basic equality of all humans, yet it might be poised to create the most unequal of all societies. Throughout history, the upper classes always claimed to be smarter, stronger and generally better than the underclass. They were usually deluding themselves. A baby born to a poor peasant family was likely to be as intelligent as the crown prince. With the help of new medical capabilities, the pretensions of the upper classes might soon become an objective reality.

This is not science fiction. Most science-fiction plots describe a world in which Sapiens – identical to us — enjoy superior technology such as light-speed spaceships and laser guns. The ethical and political dilemmas central to these plots are taken from our own world, and they merely recreate our emotional and social tensions against a futuristic backdrop. Yet the real potential of future technologies is to change Homo sapiens itself, including our emotions and desires, and not merely our vehicles and weapons. What is a spaceship compared to an eternally young cyborg who does not breed and has no sexuality, who can share thoughts directly with other beings, whose abilities to focus and remember are a thousand times greater than our own, and who is never angry or sad, but has emotions and desires that we cannot begin to imagine?

Science fiction rarely describes such a future, because an accurate description is by definition incomprehensible. Producing a film about the life of some super-cyborg is akin to producing Hamlet for an audience of Neanderthals. Indeed, the future masters of the world will probably be more different from us than we are from Neanderthals. Whereas we and the Neanderthals are at least human, our inheritors will be godlike.

Physicists define the Big Bang as a singularity. It is a point at which all the known laws of nature did not exist. Time too did not exist. It is thus meaningless to say that anything existed ‘before’ the Big Bang. We may be fast approaching a new singularity, when all the concepts that give meaning to our world —- me, you, men, women, love and hate – will become irrelevant. Anything happening beyond that point is meaningless to us.

The Frankenstein Prophecy

In 1818 Mary Shelley published Frankenstein, the story of a scientist who creates an artificial being that goes out of control and wreaks havoc. In the last two centuries, the same story has been told over and over again in countless versions. It has become a central pillar of our new scientific mythology. At first sight, the Frankenstein story appears to warn us that if we try to play God and engineer life we will be punished severely. Yet the story has a deeper meaning.

The Frankenstein myth confronts Homo sapiens with the fact that the last days are fast approaching. Unless some nuclear or ecological catastrophe intervenes, so goes the story, the pace of technological development will soon lead to the replacement of Homo sapiens by completely different beings who possess not only different physiques, but also very different cognitive and emotional worlds. This is something most Sapiens find extremely disconcerting. We like to believe that in the future people just like us will travel from planet to planet in fast spaceships. We don’t like to contemplate the possibility that in the future, beings with emotions and identities like ours will no longer exist, and our place will be taken by alien life forms whose abilities dwarf our own.

We somehow find comfort in the idea that Dr Frankenstein created a terrible monster, whom we had to destroy in order to save ourselves. We like to tell the story that way because it implies that we are the best of all beings, that there never was and never will be something better than us. Any attempt to improve us will inevitably fail, because even if our bodies might be improved, you cannot touch the human spirit.

We would have a hard time swallowing the fact that scientists could engineer spirits as well as bodies, and that future Dr Frankensteins could therefore create something truly superior to us, something that will look at us as condescendingly as we look at the Neanderthals.

We cannot be certain whether today’s Frankensteins will indeed fulfil this prophecy. The future is unknown, and it would be surprising if the forecasts of the last few pages were realised in full. History teaches us that what seems to be just around the corner may never materialise due to unforeseen barriers, and that other unimagined scenarios will in fact come to pass. When the nuclear age erupted in the 1940S, many forecasts were made about the future nuclear world of the year 2000. When sputnik and Apollo 11 fired the imagination of the world, everyone began predicting that by the end of the century, people would be living in space colonies on Mars and Pluto. Few of these forecasts came true. On the other hand, nobody foresaw the Internet.

So don’t go out just yet to buy liability insurance to indemnify you against lawsuits filed by digital beings. The above fantasies – or nightmares — are just stimulants for your imagination. What we should take seriously is the idea that the next stage of history will include not only technological and organisational transformations, but also fundamental transformations in human consciousness and identity. And these could be transformations so fundamental that they will call the very term ‘human’ into question. How long do we have? No one really knows. As already mentioned, some say that by 2050 a few humans will already be a-mortal. Less radical forecasts speak of the next century, or the next millennium. Yet from the perspective of 70,000 years of Sapiens history, what are a few millennia?

If the curtain is indeed about to drop on Sapiens history, we members of one of its final generations should devote some time to answering one last question: what do we want to become? This question, sometimes known as the Human Enhancement question, dwarfs the debates that currently preoccupy politicians, philosophers, scholars and ordinary people. After all, today’s debate between today’s religions, ideologies, nations and classes will in all likelihood disappear along with Homo sapiens. If our successors indeed function on a different level of consciousness (or perhaps possess something beyond consciousness that we cannot even conceive), it seems doubtful that Christianity or Islam will be of interest to them, that their social organisation could be Communist or capitalist, or that their genders could be male or female.

And yet the great debates of history are important because at least the first generation of these gods would be shaped by the cultural ideas of their human designers. Would they be created in the image of capitalism, of Islam, or of feminism? The answer to this question might send them careening in entirely different directions.

Most people prefer not to think about it. Even the field of bioethics prefers to address another question, ‘What is it forbidden to do?’ Is it acceptable to carry out genetic experiments on living human beings? On aborted fetuses? On stem cells? Is it ethical to clone sheep? And chimpanzees? And what about humans? All of these are important questions, but it is naive to imagine that we might simply hit the brakes and stop the scientific projects that are upgrading Homo sapiens into a different kind of being. For these projects are inextricably meshed together with the Gilgamesh Project. Ask scientists why they study the genome, or try to connect a brain to a computer, or try to create a mind inside a computer. Nine out of ten times you’ll get the same standard answer: we are doing it to cure diseases and save human lives. Even though the implications of creating a mind inside a computer are far more dramatic than curing psychiatric illnesses, this is the standard justification given, because nobody can argue with it. This is why the Gilgamesh Project is the flagship of science. It serves to justify everything science does. Dr Frankenstein piggybacks on the shoulders of Gilgamesh. Since it is impossible to stop Gilgamesh, it is also impossible to stop Dr Frankenstein.

The only thing we can try to do is to influence the direction scientists are taking. Since we might soon be able to engineer our desires too, perhaps the real question facing us is not ‘What do we want to become?’, but ‘What do we want to want?’ Those who are not spooked by this question probably haven’t given it enough thought.